Thứ Năm, 5 tháng 5, 2016

Người mua có nên buồn khi:"Giá nhà đã ngừng giảm":

Ai cũng muốn gần trung tâm cho tiện đi làm, chăm sóc y tế, giáo dục đảm bảo. Túi tiền tỷ lệ nghịch với giấc mơ an cư, đi thuê nhà và nghe "động viên" từ nhà quản lý phải chăng là giải pháp duy nhất?!
Người mua nhà có nên vội buồn khi mới đây một vị đại diện Bộ Xây dựng lên tiếng khẳng định "Xu hướng giảm giá bất động sản đã ngừng"?
Dư luận mấy ngày qua được phen bàn tán xôn xao về nhận định này. Nổi cộm, là thái độ… ngán ngẩm trước "điệp khúc" giá giảm (thậm chí tăng). Cũng là điều dễ hiểu, bởi thực tế gần 3 năm nay, những phát ngôn mang tính "lên dây cót" thị trường nhà đất đã trở nên rất quen thuộc. Nhưng sở hữu BĐS nhà ở với đa số người lao động thu nhập trung bình vẫn là điều xa xỉ.

Điệp khúc thị trường chạm "đáy"?

Theo tin nhà đất, khi BĐS bắt đầu chu trình "tuột dốc không phanh" từ 2011, giới chuyên gia và nhà quản lý chưa đưa ra thuật ngữ "đáy thị trường". Tới đầu 2012, thanh khoản BĐS suy giảm trầm trọng, tỷ lệ nghịch với lượng hàng tồn kho nhà ở, đất nền gia tăng theo cấp số nhân trên cả nước, liên tiếp những đại diện từ Bộ Xây dựng, Hiệp hội BĐS Việt Nam, Tổng hội Xây dựng và rất nhiều doanh nghiệp "tai to mặt lớn" trong giới tạo lập địa ốc đều thi nhau nhận định giá đã về "đáy" – đến lúc người dân mua nhà hay "thời của khách hàng đã điểm".

Nhưng cũng không lâu sau mỗi lời "hiệu triệu" đó, là thực tế chủ đầu tư dự án vẫn "quát" giá cao vời vợi (với chung cư giá rẻ, vị trí đẹp, tiến độ tốt), bán chênh ngay tại sàn giao dịch. Ngay với những dự án được xem là "hình mẫu" trong thị trường mua bán nhà đất giá rẻ như Đại Thanh (Hoàng Mai, Hà Nội) cũng "hành" khách mua đủ kiểu.

Còn nhớ, cuối tháng 5/2012, ông Vũ Xuân Thiện, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nhà & Thị trường BĐS (Bộ Xây dựng) nói: "Ở Hà Nội, nếu người mua để sử dụng và có nhu cầu thực sự thì thời điểm này là thích hợp. Vì họ có quyền lựa chọn theo ý mình, có quyền được tham khảo giá hết sức minh bạch… Nếu có tiền, tôi sẽ mua nhà vào thời điểm này".

Nghe hô hào rồi đi thuê nhàChưa đầy một tuần sau, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nhận định "BĐS đã chạm đáy". Trước nhu cầu của những người mua nhà để ở và băn khoăn về việc liệu giá nhà đất có thể giảm tiếp trong năm 2012, ông Dũng tỏ ra thận trọng: "đáy" này theo hình parabol hay chữ U thì phải nghiên cứu. Đồng thời, ông Dũng hứa đưa căn hộ 25m2 vào dự thảo Nghị định để cho phép xây dựng nhằm giảm giá thành sản phẩm. Nhưng tới quý IV/2012, tình trạng rất nhiều doanh nghiệp giảm giá bán dự án nhà ở tại hai đầu thị trường Nam – Bắc vẫn duy trì cả về chất lẫn lượng. Điều này chứng minh ngược lại nhận định của Bộ Xây dựng trước đó.


Năm 2013, "sóng" giảm giá BĐS vẫn trải đều trên khắp các phân khúc chung cư thương mại, đất nền phân lô, thậm chí mạnh mẽ đối với biệt thự, cao cấp liền kề. Ở Hà Nội, những khu vực "hừng hực" người mua, kẻ bán trước đây như Hà Đông, Hoài Đức, Từ Liêm, Gia Lâm đều cho thấy mức giá giảm xuống tới hơn 40%. Một dẫn chứng, trường hợp liền kề ở dự án Nam An Khánh: giá còn 24-27 triệu đồng/m2 so với 40-44 triệu đồng/m2 thời gian một năm trước.

Kết thúc quá trình "lên gân", đại diện Bộ Xây dựng "tạo" niềm tin cho người cần nhà bằng… viễn cảnh căn nhà 50m2, có giá 500 triệu đồng (ông Dũng đưa ra tại phiên họp giải trình của UBKT Quốc hội, ngày 24/1/2013). Tuy nhiên, tới tháng 10/2013, chung cư rẻ nhất Việt Nam (có giá 2,5 triệu đồng/m2) xuất hiện lần đầu tiên ở Đà Nẵng, dưới dạng chủ hộ trong diện giải tỏa bán lại với giá "bèo". Còn lại, tới thời điểm này, căn hộ "trong mơ" 50m2 – 500 triệu đồng vẫn đang chờ.

Đầu năm 2014, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam đưa ra nhận định thị trường chạm "đáy", "ấm" dần lên. Ông Nam đưa ra 4 dấu hiệu cho thấy thị trường chạm "đáy". Trong đó, ông nhấn mạnh yếu tố thanh khoản (giá tăng hay giảm không quan trọng), con số các hợp đồng có nhận nhà, giao nhà tăng rõ rệt qua từng quý. Cụ thể, như ở Hà Nội, năm 2013, giao dịch quý IV tăng gấp 1,5 lần quý III, tăng gấp 2 lần quý II.

Một lần nữa, ngày 17/4/2014, ông Nam khẳng định xu hướng giảm giá đã dừng, giao dịch nhà đất tăng gấp đôi. Theo đó, các dự án từ vành đai 3 đổ vào giao dịch vẫn rất tốt, trong đó, người mua để ở là chủ yếu, không phải nhà đầu tư.

Như vậy, đúng như nhiều ý kiến phân tích của chuyên gia, quan trọng không phải là thị trường đã chạm "đáy" hay chưa. Bởi đến nay, tranh cãi về khái niệm "đáy" vẫn chưa chấm dứt và gần như không thể xác định, vì giá BĐS bao hàm rất nhiều bất cập từ quản lý tài nguyên đất, định giá, quy hoạch, phê duyệt cấp dự án…

Điều cần làm là tạo được thêm quỹ nhà thương mại giá hợp lý, đủ hạ tầng hoàn thiện và pháp lý để phục vụ nhu cầu ở thực tại đô thị. Xét tới tận cùng vấn đề, sau khi "làm sạch" dự án (đảm bảo pháp lý), người cần nhà vẫn "nát óc" vì giá bán, vị trí, hạ tầng. Gần trung tâm, hạ tầng ổn, tiện ích đủ thì không tới lượt (vì đầu cơ đã chiếm) hoặc chấp nhận mua chênh. Ra xa thì giá rẻ, nhưng phải chờ đợi, ngóng hạ tầng cũng "dài cổ cò".


Ai cũng muốn gần trung tâm cho tiện đi làm, chăm sóc y tế, giáo dục đảm bảo. Túi tiền tỷ lệ nghịch với giấc mơ an cư, đi thuê nhà và nghe "động viên" từ nhà quản lý phải chăng là giải pháp duy nhất?!

Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng: Chưa "màng" tới công chức tỉnh lẻ

“Đề xuất này, nếu được Chính phủ chấp nhận, sẽ “mở đường” cho nhiều công chức tỉnh lẻ vay được tiền giá rẻ để xây nhà” – anh Hoàng Nam nhận định – “Nhưng chúng tôi vẫn mong chính sách an sinh phải bảo đảm công bằng ở các vùng miền, chứ không chỉ đưa ra nhằm vào lợi ích của một nhóm người nhất định, sau đó chỉnh sửa, bổ sung để “gỡ khó” trong quá trình thực hiện như những gì đang diễn ra đối với gói 30 nghìn tỷ đồng”.

Theo tin nhà đất, gói ưu đãi mua nhà ở xã hội 30 nghìn tỷ đồng mới chỉ có ở các thành phố lớn, chứ chưa với tới công chức tỉnh lẻ, nơi không có các dự án chung cư nhà ở xã hội, khiến một lượng lớn người lao động cảm giác bị chính sách “bỏ rơi”.


Chính sách không “màng” tỉnh lẻ

Đi làm đã hơn chục năm, anh Trần Việt – một phó phòng ở UBND thị xã Bỉm Sơn (Thanh Hóa) mới chỉ tích cóp được chút tiền, cùng với sự hỗ trợ của gia đình, mua một mảnh đất nho nhỏ ở thị xã Bỉm Sơn. Tuy nhiên, hai vợ chồng trẻ vẫn phải ở nhờ nhà bố mẹ, do chưa có tiền xây nhà.

Nghe thông tin về gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng, anh Việt tìm đến một phòng giao dịch ngân hàng Vietinbank – một trong năm ngân hàng được chỉ định thực hiện chương trình – để tìm hiểu. Tại đây, anh được nhân viên ngân hàng cho biết, dù anh là công chức, và điều kiện thu nhập và tài sản thế chấp của anh đáp ứng được điều kiện để ngân hàng vui lòng cho anh vay 250 triệu đồng như đề nghị, nhưng anh không thể vay trong khuôn khổ gói hỗ trợ 30 nghìn tỷ đồng, do anh vay để xây nhà chứ không phải để mua nhà thuộc dự án nhà ở xã hội hay dự án nhà thương mại giá rẻ có diện tích dưới 70m2 giá dưới 15 triệu đồng/m2.

“Thanh Hóa chỉ có dự án nhà ở cho người thu nhập thấp ở thành phố Thanh Hóa, chứ ở các thị xã nhỏ, các huyện lỵ, thì không có nhà ở xã hội, chung cư thương mại giá rẻ” – anh Việt nói – “Như thế, những công chức nhà nước như chúng tôi, thu nhập thấp, dù có mảnh đất nhỏ làm tài sản thế chấp, vẫn không được chính sách của Nhà nước quan tâm”.

Giống như anh Việt, anh Hoàng Nam – một công chức ở Thái Nguyên – khẳng định, Thái Nguyên hiện không có dự án nhà ở xã hội, do đất đai trên Thái Nguyên rẻ, vì thế không ai bỏ mấy trăm triệu mua một căn hộ. “Thay vào đó, chúng tôi sẽ mua một lô đất khoảng 50 m2, xây nhà trên đó. Vì thế, đều là công chức như nhau, công chức ở thành phố lớn được vay tiền ưu đãi lãi suất mua nhà ở xã hội, nhà thương mại giá rẻ, còn công chức tỉnh lẻ như chúng tôi lại không được vay ưu đãi để tạo lập chỗ ở. Thế là bất công” – anh Nam nói.

Rõ ràng, dự án chung cư nhà ở xã hội, nhà thu nhập thấp chưa “phủ” toàn quốc, bởi lẽ, ở các đô thị lớn, đất chật người đông, quy hoạch xây chung cư được coi trọng, nhưng ở các tỉnh lị, thị trấn…, nơi đất đai rộng hơn, không chủ đầu tư nào dại dột đi xây chung cư. “Thế nên, muốn sống ở thành phố lớn, người ta phải chấp nhận ở chung cư. Còn chúng tôi ở tỉnh, việc ở nhà mặt đất là chuyện đương nhiên. Đó cũng là điều phản ánh đúng thực trạng đời sống, diễn biến thị trường nhà đất” – anh Hoàng Nam bày tỏ.

Công chức có thể được vay tới 300 triệu đồng xây, sửa nhà

Tính đến cuối tháng 3 năm nay, gói tín dụng hỗ trợ lãi suất cho người thu nhập thấp mua nhà ở xã hội, nhà thương mại giá rẻ trị giá 30 nghìn tỷ đồng mới cam kết giải ngân được khoảng 10% giá trị của gói, với số tiền đạt 3.124 tỷ đồng, trong đó, đã giải ngân theo tiến độ cho 3.495 khách hàng với dư nợ 840 tỷ đồng.


Trước thực trạng giải ngân ì ạch của gói hỗ trợ tín dụng 30 nghìn tỷ đồng, để tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn của chương trình, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải ngân, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng đã đề xuất “nới” một số điều kiện để được vay tiền gói 30.000 tỷ đồng, như kéo dài thời gian vay, mở rộng đối tượng…
Vui lòng vào
Đặc biệt, tại cuộc họp Ban chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản mới đây, Ngân hàng Nhà nước còn đề xuất bổ sung đối tượng là các hộ dân ở đô thị, cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang tại các đô thị ở tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã có đất ở phù hợp với quy hoạch, có khó khăn về nhà ở (chưa có nhà ở hoặc có nhà ở nhưng xuống cấp hư hỏng) được vay để xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở, nhưng tổng số vốn vay không quá 300 triệu đồng.

“Đề xuất này, nếu được Chính phủ chấp nhận, sẽ “mở đường” cho nhiều công chức tỉnh lẻ vay được tiền giá rẻ để xây nhà” – anh Hoàng Nam nhận định – “Nhưng chúng tôi vẫn mong chính sách an sinh phải bảo đảm công bằng ở các vùng miền, chứ không chỉ đưa ra nhằm vào lợi ích của một nhóm người nhất định, sau đó chỉnh sửa, bổ sung để “gỡ khó” trong quá trình thực hiện như những gì đang diễn ra đối với gói 30 nghìn tỷ đồng”.

Những khách mua nhà đã trở lại đúng vị trí?

“Trong bối cảnh giới đầu tư bất động sản đã nỗ lực xốc lại thị trường nhà đất, cố gắng tự giải thoát cho mình mà không đặt khách hàng ở vị trí trung tâm thì coi như đã tự giết chết mình một lần nữa. Bài học mà chúng tôi trải qua trong gần 3 năm qua là quá đủ cho những người làm bất động sản như chúng tôi phải biết cần làm gì rồi. Người ta bảo mua một căn nhà khác mua một mớ rau, nhưng tôi cho rằng, muốn khác thì trước hết cũng vẫn cứ phải theo phương thức tiền trao cháo múc thì khách hàng mới tin tưởng mà bỏ tiền ra mua cho”, vị giám đốc này chia sẻ.


Theo tin nhà đất, diễn biến trên thị trường căn hộ tại Hà Nội dường như đang dần đặt khách hàng vào đúng vị trí vốn đã bị các chủ đầu tư, những người bán hàng chiếm giữ nhiều năm nay.
Thực tế này vốn đã manh nha từ một vài năm nay, khi mà thị trường bất động sản bắt đầu lâm cảnh khó khăn, hàng tồn kho ngày một tăng. Tuy nhiên, chỉ khi khó khăn gõ cửa từng doanh nghiệp địa ốc thì họ mới giật mình nhận ra thời kỳ hoàng kim của mình gần như đã lui dần.

Hết thời “bán nhà trên giấy”

Thị trường bất động sản khó khăn trong nhiều năm liền đã đưa tới một kết cục kém vui cho nhiều chủ đầu tư, song ở phía ngược lại, những người mua nhà lại cảm thấy ngày càng được đối xử công bằng hơn, được tôn trọng hơn và quan trọng là họ không còn phải ngược xuôi chạy vạy chỉ để có được một suất mua nhà giá gốc, không phải mất cả đống tiền chỉ để trả cho những khoản chênh, cò, môi giới, chỉ trỏ…

Chính vì thế, khi mà khách hàng, nhà đầu tư đã được “giác ngộ” thì sự tỉnh táo và khôn ngoan của họ cũng đã khiến cho những chủ đầu tư bất động sản còn trụ lại trên thị trường mua bán nhà đất phải thay đổi cách nghĩ, cách làm. Và cách đơn giản nhất được hầu hết các chủ đầu tư chọn lựa chính là phải bằng mọi giá hoàn thành dự án trước khi tung ra thị trường, giới thiệu đến khách hàng.



Tại Hà Nội, những cái tên điển hình cho phong trào nói không với “bán nhà trên giấy” như Vinaconex 3 với dự án CT2 Trung Văn, Viglacera với dự án ThangLong Numberone, chung cư Tân Tây đô và HP LandMark Tower của Hải Phát, FLC Landmark, Gamuda Garden...Phần lớn các dự án trên đều được chủ đầu tư “âm thầm” xây dựng và chỉ chào bán ra thị trường khi đã xong phần thô.

Chủ một dự án cho hay, do quá hiểu được sự thất vọng của khách hàng dối với các dự án bán nhà trên giấy nên công ty đã tập trung các nguồn tài chính để hoàn thành dự án một cách nhanh nhất.

Ngay cả việc trông chờ vào tiền thu theo tiến độ của khách hàng để triển khai dự án cũng khiến cho chủ đầu tư mất đi vô số cơ hội trên thị trường.


“Chúng tôi xác định bằng mọi giá cũng phải cất nóc dần các tòa nhà trong dự án của mình rồi mới chính thức giới thiệu ra thị trường, mong khách hàng khi đến với công ty phải bằng người thật, nhà thật”, lãnh đạo Công ty Hải Phát cho hay.

Thậm chí như dự án Green City của Công ty Hoà Bình, giám đốc công ty này đã từng bắt nhân viên phải thông báo với khách hàng khi đến nhận nhà nhớ mang theo búa hoặc khoan bê tông để kiểm tra chất lượng tường.

Thực tế trên cho thấy, các chủ đầu tư bất động sản hiện nay đã quá thấu hiểu được thế nào là chữ tín của mình đối với khách hàng.

Nỗ lực xốc lại thị trường

Có thể khẳng định, với người mua nhà hiện nay, chỉ cần gọi điện tới một sàn giao dịch hay một chủ đầu tư nào đó để hỏi mua căn hộ, ngay tức thì sẽ được đón tiếp, phục vụ chu đáo. Theo đó, người có nhu cầu mua nhà tại Hà Nội đang đứng trước cơ hội lựa chọn về chốn an cư cho mình, bất luận là ở phân khúc bình dân hay hạng sang.

Hàng loạt dự án được chủ đầu tư mở bán như Thăng Long Number One, CT1, 2 Tân Tây Đô, Gamuda Garden...với vô số các ưu đãi, quà tặng. Thậm chí dự án HP Landmark Tower trên đường Lê Văn Lương kéo dài, khách hàng không những được thanh toán kéo dài trong 20 năm mà còn được sàn giao dịch bất động sản Hải Phát tặng 1 lượng vàng SJC khi người mua đóng đủ tiền đợt 1.

Động thái này cho thấy, ngoài việc đẩy nhanh tiến độ lấy lại uy tín, chủ đầu tư dự án còn phải có những cách thức khác nhau để hướng đến người mua. Từ chiết khấu trực tiếp, tặng gói nội thất, đồ gia dụng đến hỗ trợ lãi suất vài năm đầu… tất cả cũng đều xuất phát từ sự “hy sinh” lợi nhuận của chủ đầu tư.

“Chúng tôi buộc phải giảm lãi, trích một phần cho các ngân hàng để trả lãi suất thay khách mua căn hộ nếu họ có nhu cầu vay vốn. Làm như vậy thanh khoản sẽ tăng lên, hàng tồn kho dự án sẽ nhanh chóng được giải quyết, còn hơn là cứ ôm đấy rồi è ra trả lãi vay ngân hàng”, giám đốc một dự án cho hay.

Một số dự án còn cho khách hàng nộp tiền trước 20% là có thể nhận nhà ngay như Gamuada Gardens…hoặc cho vay 0%, miễn phí quản lý như IPH, Times City…

“Trong bối cảnh giới đầu tư bất động sản đã nỗ lực xốc lại thị trường, cố gắng tự giải thoát cho mình mà không đặt khách hàng ở vị trí trung tâm thì coi như đã tự giết chết mình một lần nữa. Bài học mà chúng tôi trải qua trong gần 3 năm qua là quá đủ cho những người làm bất động sản như chúng tôi phải biết cần làm gì rồi. Người ta bảo mua một căn nhà khác mua một mớ rau, nhưng tôi cho rằng, muốn khác thì trước hết cũng vẫn cứ phải theo phương thức tiền trao cháo múc thì khách hàng mới tin tưởng mà bỏ tiền ra mua cho”, vị giám đốc này chia sẻ.

Bất động sản năm nay có khởi sắc

Các chuyên gia đưa ra lời khuyên,người có nhu cầu mua cũng cần lựa chọn các dự án: có tính chất pháp lý minh bạch cao, tiến độ xây dựng tốt, chủ đầu tư có uy tín và có đủ tiềm lực tài chính để thực hiện dự án.


Thị trường nhà đất đầu năm 2014 đang có nhiều diễn biến tích cực, chỉ tính riêng trong quý 1 đã có trên 1.500 giao dịch thành công. Đó có phải là tín hiệu của một năm khởi sắc của thị trường BĐS?
Giao dịch nhiều, giá chênh tăng

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, thị trường bất động sản Hà Nội đã có chuyển biến tích cực, lượng giao dịch khá, trong đó có nhiều giao dịch ở các dự án có tồn kho, từ đó đã góp phần làm giảm lượng hàng tồn kho, tháo gỡ khó khăn cho DN. Giá nhà đang dần ổn định, đã có tác động tích cực, tạo thêm niềm tin của khách hàng vào thị trường.

Đầu năm 2014, theo tin nhà đất, thị trường bất động sản tiếp tục có dấu hiệu khởi sắc, lượng giao dịch tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm trước, đã có dự án tăng giá nhẹ.

Tỷ lệ hấp thụ căn hộ trong những tháng đầu năm 2014 tăng mạnh, Hà Nội có khoảng 2.300 giao dịch thành công. Đơn cử dự án Times City và Royal City bán được số lượng hàng trăm căn hộ. Dự án Victoria đã bán được gần 400 căn. Chung cư 175 Nguyễn Trãi đã có 70 giao dịch. Dự án Mulbery Lane bán được 40 căn hộ trong 4 tháng.

Trong khi đó, nhiều dự án rục rịch tăng giá như chung cư Khu đô thị Cổ Nhuế giá khoảng từ 24-26 triệu đồng/m2 giá tăng khoảng 1 triệu đồng/m2. Khu Đô thị Đại Thanh giá giao dịch trên thị trường tăng khoảng 1-2% so với năm 2013. Khu đô thị Times City tăng 100-300 triệu/căn.

Chỉ số giá căn hộ của Sở Xây dựng cho thấy, giá giao dịch mua bán nhà đất trên địa bàn 10 quận đạt khoảng 70% - 97%, tăng từ 1 đến 3% so với quý trước. Chỉ số giá giao dịch căn hộ bình dân và trung cấp tại một số quận như: Ba Đình, Cầu Giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng tăng 1 - 2%. Riêng khu vực Hà Đông tăng 3%.
Còn theo CBRE, một tín hiệu đáng mừng là trong quý 1/2014 không chỉ các dự án trung cấp mà phân khúc cao cấp với các căn hộ có giá hơn 30 triệu đồng cũng giao dịch tốt. Xu hướng hiếm thấy của năm nay là việc các giao dịch bắt đầu ngay sau Tết - trái ngược với nhiều quan điểm truyền thống, người dân ít khi mua bán nhà cửa vào thời điểm này.

Khi tình hình thị trường có dấu hiệu khởi sắc, lượng giao dịch tăngnên một số dự án tiếp tục đưa sản phẩm ra chào bán thị trường, như các dự án Khu đô thị Times City, dự án Thăng Long Victory của Công ty Phúc Hà, dự án Văn Phú Victory của Công ty Văn Phú Invest, dự án Khu nhà ở Xuân Phương của Viglacera, dự án KĐT mới Nam An Khánh của Sudico...



Chờ giá lên để vào hàng

Giải thích nguyên nhân thị trường khởi sắc, ông Nguyễn Hoàng Nam - GĐ Sàn INFO (Ocean Group) phân tích, nền kinh tế vĩ mô đang trong quá trình hồi phục, lạm phát đã được kìm chế, chính sách tiền tệ với mức lãi suất thấp đang thúc đẩy người dân đầu tư vào sản xuất, thị trường chứng khoán cũng như BĐS chứ không chỉ gửi tiết kiệm như những năm trước đây.

Bên cạnh đó, hiện đang có tình trạng khan hiếm hàng "cục bộ" ở phân khúc căn hộ chung cư sắp bàn giao. Những năm 2011; 2012 do thị trường chìm lắng nên rất ít các chủ đầu tư triển khai dự án BĐS, chỉ những chủ đầu tư thật sự có uy tín, có nguồn vốn tốt mới có thể thực hiện dự án trong giai đoạn đó. Vì vậy tới thời điểm hiện tại, các dự án có chất lượng và tiến độ tốt không có nhiều.

Ông Vũ Cương Quyết, đại diện Đất Xanh miền Bắc cho rằng, lãi suất huy động giảm, lãi suất cho vay bất động sản giảm với các thủ tục và điều kiện cho vay khá linh hoạt, lạm phát thấp, thị trường tài chính chứng khoán tăng điểm... đã ảnh hưởng tích cực đến tâm lý mua. Các chính sách hỗ trợ thị trường bất động sản dần đi vào ổn định và nâng cao vai trò kích thích tính thanh khoản cho thị trường.

Ông Quyết cho rằng, thời điểm này các dự án đều có giá khá mềm so với 2 năm trước đây, các điều kiện mua, thủ tục mua cũng rất dễ dàng và hấp dẫn người tiêu dùng. Đây là thời điểm tốt để người có nhu cầu thực và các nhà đầu tư lâu dài cân nhắc.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Hoàng Nam, tuy thị trường BĐS có sôi động trong thời gian vừa qua nhưng về giá vẫn chưa có biến động lớn vì chỉ có một số ít các dự án tăng giá và giá cũng chỉ tăng từ 1 - 3%. Đây là mức giá hấp dẫn để mua nhà để ở và đầu tư lâu dài.

"Thị trường BĐS hiện đã sẵn sàng cho một chu kỳ mới; nếu không có tác động mạnh ở tầm vĩ mô thị thời gian ảm đạm của thị trường sẽ kết thúc. Tuy nhiên chúng tôi dự đoán trong tương lại gần, thị trường BĐS sẽ chỉ tăng về tính thanh khoản còn mức giá sẽ chưa có dấu hiệu tăng đột biến", ông Nam nhận định.

Các chuyên gia đưa ra lời khuyên,người có nhu cầu mua cũng cần lựa chọn các dự án: có tính chất pháp lý minh bạch cao, tiến độ xây dựng tốt, chủ đầu tư có uy tín và có đủ tiềm lực tài chính để thực hiện dự án.

Có nguy cơ từ việc vốn dồn dập vào BĐS không kiểm soát

Chủ tịch Hội đồng quản trị một doanh nghiệp đầu tư dự án bệnh viện đa khoa quốc tế tại quận Bình Tân (Tp.HCM), chia sẻ: Việc vốn ưu đãi dồn dập đổ vào BĐS, khiến các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác thấy “tủi thân”. Trong khi, doanh nghiệp ông tiếp cận vốn xây dựng trường học, bệnh viện không dễ.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, nguy cơ thị trường BĐS thừa cung, nợ xấu tăng hoàn toàn có thể xảy ra trong tương lai gần, nếu vốn dồn dập đổ vào không được kiểm soát.
Hiệu quả chưa rõ

Theo tin nhà đất, ói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng cho vay BĐS sau hơn một năm triển khai mới giải ngân được hơn 10%. Trong khi gói tín dụng này chưa tạo được nhiều dấu ấn thì mới đây, Ngân hàng Xây dựng cùng Tập đoàn Thiên Thanh liên kết cùng một số ngân hàng tung ra thị trường gói tín dụng 50 ngàn tỷ đồng để hỗ trợ thị trường nhà đất.

Nhiều chuyên gia cho rằng, ngân hàng cùng dồn vốn vào lĩnh vực “nóng”, cũng như việc triển khai các nguồn vốn này đang là vấn đề gây tranh cãi. Nếu so với những số liệu về hàng tồn kho vật liệu của Bộ Xây dựng (16 triệu m2 gạch ốp lát, 12 triệu m2 kính xây dựng, 2,6 triệu tấn xi măng, 800.000 tấn thép... đang tồn kho), gói tín dụng mới, thông qua “nhà môi giới” là Tập đoàn Thiên Thanh có vẻ sẽ tạo được một cú hích nhất định với thị trường.

Tuy nhiên, về tổng thể, so với lượng hàng tồn kho BĐS tổng giá trị khoảng 94,5 ngàn tỷ đồng (Hà Nội khoảng 17,5 ngàn tỷ đồng, TPHCM khoảng 12 ngàn tỷ đồng), gói tín dụng này không giúp được gì nhiều. Đặc biệt là với gần 3.200 dự án đang triển khai dở dang, với tổng diện tích 81.500 ha, trong đó 29.500 ha dự án nhà ở.



“Nếu gói tín dụng này giúp doanh nghiệp xây dựng giảm giá thành vật liệu, giảm chi phí xây dựng, kéo theo giảm giá nhà sẽ rất tốt. Còn mua bán qua một “khâu trung gian” như mô hình đưa ra, chắc chắn sẽ khó giúp giảm giá (nhà). Giá nhà giảm mới kéo được người mua, giúp khai thông thị trường mua bán nhà đất. Còn nếu không, vốn cứ đổ, dự án hoàn thiện xong lại rơi vào cảnh ế”, đại diện một tổng công ty xây dựng lớn phân tích.

Ông Trương Chí Kiên, Phó Tổng Giám đốc Cty CP Him Lam Thủ đô cho biết, phải nhìn nhận đây chỉ là chương trình tín dụng thông thường của các ngân hàng, chứ không phải là gói tín dụng.

“Gói 30 ngàn tỷ đồng do nhà nước còn chậm chạp nên việc 50 ngàn tỷ đồng cho BĐS diễn biến ra sao phải chờ thời gian. Hiện, nợ xấu BĐS trong ngân hàng cao, nên họ rất thận trọng trong việc chọn đối tác cho vay”, ông Kiên nói.

Nguy cơ thừa hàng, tăng nợ xấu

TS Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa cho rằng, thanh khoản của các ngân hàng hiện rất tốt. Tại một số ngân hàng, vốn huy động được gấp hai lần số cho vay ra. Có thực tế vốn thừa, nhưng doanh nghiệp vẫn không tiếp cận được. Vốn vào BĐS cũng tốt, nhưng quan trọng hơn là vốn vào lĩnh vực sản xuất hiện nay thực sự vẫn chưa được khai thông.

“Vốn tắc do bản thân các doanh nghiệp không đáp ứng được tiêu chuẩn vay do bị lỗ, nợ quá hạn, có nợ xấu… Dồn vốn vào BĐS cũng sẽ gây nguy cơ thừa hàng, tăng nợ xấu trong lĩnh vực này giống như từng xảy ra vài năm trước. Trong khi, những vấn đề cũ chưa được giải quyết dứt điểm”, TS Kiêm nói.


Theo các chuyên gia kinh tế, các ngân hàng đang dư tín dụng, nên phải tìm cách tăng trưởng tín dụng qua BĐS… TS Nguyễn Minh Phong cảnh báo, mục tiêu của Bộ Xây dựng là giải quyết hàng tồn kho, trong khi nhiều chương trình tín dụng cho BĐS lại “kích thích” phát triển thị trường. Nếu thị trường BĐS được bơm vốn, thiếu sự kiểm soát, sẽ bùng phát trở lại, gây “sốt”, làm náo loạn thị trường như thời gian trước.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và Chính sách (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, việc dồn tiền vào BĐS lúc này là không cần thiết. Bởi vì, khi được bơm vốn, BĐS sẽ phát triển quá nóng, giá cả biến động gây thiệt hại cho người mua.

“Trong khi đó, vốn cho các ngành nghề sản xuất khác đang rất cần. Hiện, nợ xấu BĐS trong ngân hàng cao, nếu không quản lý tốt dòng vốn, sẽ tạo thêm nợ xấu trong lĩnh vực này”, ông Thành nói.

Chủ tịch Hội đồng quản trị một doanh nghiệp đầu tư dự án bệnh viện đa khoa quốc tế tại quận Bình Tân (Tp.HCM), chia sẻ: Việc vốn ưu đãi dồn dập đổ vào BĐS, khiến các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác thấy “tủi thân”. Trong khi, doanh nghiệp ông tiếp cận vốn xây dựng trường học, bệnh viện không dễ.

Vấn đề nhà ở xã hội: Ngân hàng thận trọng, chính quyền chậm trễ

Tuy nhiên, nhiều địa phương cho biết, quy định tưởng đơn giản nhưng thực tế triển khai phát sinh nhiều vấn đề. Cụ thể, dự án chuyển đổi từ nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội không tăng diện tích xây dựng, không phải điều chỉnh quy hoạch nhưng diện tích sử dụng mỗi căn hộ giảm lại khiến tăng dân số, mật độ ở, ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật, xã hội nên vẫn phải xem xét. Trong khi đó, kết quả giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ đồng cũng chỉ đạt ở tỷ lệ rất thấp, mặc dù thời gian triển khai đã gần một năm. Tính đến ngày 15/4, mới có gần 4.000 khách hàng được cam kết cho vay 3.365 tỷ đồng, trong đó có 21 dự án, với số tiền là 1.862 tỷ đồng (thực tế 17 dự án được giải ngân 723 tỷ đồng). Số khách hàng cá nhân chiếm phần lớn, với số vốn cam kết hơn 1.504 tỷ đồng, song số tiền giải ngân mới đạt 975 tỷ đồng. Tuy có mục tiêu giúp đối tượng thu nhập thấp, khó khăn về nhà ở có điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời tác động lan tỏa tới thị trường nhà đất, nhưng thực tế gói tín dụng 30.000 tỷ đồng đang bị coi là chưa đạt kỳ vọng do thị trường thiếu nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở thương mại diện tích nhỏ. Các NHTM thận trọng trong việc xác định đối tượng vay. Một số địa phương xác nhận đối tượng vay còn phiền hà, chậm trễ.


Theo tin nhà đất, trước tình trạng ngân hàng giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ đồng còn chậm. Bộ Xây dựng đã kiến nghị Chính phủ hàng loạt chính sách nhằm mở rộng đối tượng tiếp cận, nới lỏng điều kiện, đẩy nhanh tiến độ chuyển nhượng dự án. Việc này tưởng như đơn giản nhưng thực tế vẫn phát sinh nhiều vướng mắc cần phải giải quyết triệt để.

Sau khi thống nhất với Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Bộ Xây dựng đã đề nghị Thủ tướng cho phép kéo dài thời hạn trả nợ đối với khách hàng cá nhân vay vốn từ gói tín dụng 30.000 tỷ đồng từ 10 năm lên 15 năm. Đối tượng vay vốn cũng được đề nghị mở rộng sang trường hợp vay mua nhà thương mại có tổng giá trị hợp đồng không quá 1,05 tỷ đồng; hộ dân vùng bão, lũ có khó khăn về nhà ở; cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang vay xây dựng, sửa chữa nhà ở; các hợp đồng mua nhà ở xã hội đã ký trước ngày 7/1/2013 (thời điểm ban hành chính sách hỗ trợ) mà chưa thanh toán hết tiền mua nhà. Ngoài 5 ngân hàng thương mại (NHTM) đang triển khai cho vay gói tín dụng 30.000 tỷ đồng, NHNN và Bộ Xây dựng đề nghị bổ sung thêm một số NHTM cổ phần để đáp ứng nhanh nhu cầu giải quyết cho các đối tượng được vay.


Bộ Xây dựng cũng đề nghị các địa phương rút ngắn thời gian xem xét, thẩm định cho phép chuyển đổi dự án nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội, kể cả văn phòng cho thuê sang nhà ở xã hội và công trình dịch vụ; bố trí vốn ngân sách địa phương mua lại nhà ở thương mại phục vụ nhu cầu tái định cư, nhà xã hội cho thuê, thuê mua. Chỉ đạo chính quyền phường, xã xác nhận tình trạng nhà ở cho các đối tượng có nhu cầu mua, thuê nhà xã hội. Bộ Xây dựng cho biết, chủ trương điều hành thị trường BĐS vẫn là điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, nguồn cung tập trung vào phân khúc bình dân, diện tích vừa và nhỏ, giá bán dưới 20 triệu đồng/m2. Vì vậy, việc mở rộng đối tượng, nới điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, giá rẻ để mua nhà sẽ là điều kiện quan trọng thúc đẩy sự lưu thông cho thị trường mua bán nhà đất.

Tuy nhiên, nhiều địa phương cho biết, quy định tưởng đơn giản nhưng thực tế triển khai phát sinh nhiều vấn đề. Cụ thể, dự án chuyển đổi từ nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội không tăng diện tích xây dựng, không phải điều chỉnh quy hoạch nhưng diện tích sử dụng mỗi căn hộ giảm lại khiến tăng dân số, mật độ ở, ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật, xã hội nên vẫn phải xem xét. Trong khi đó, kết quả giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ đồng cũng chỉ đạt ở tỷ lệ rất thấp, mặc dù thời gian triển khai đã gần một năm. Tính đến ngày 15/4, mới có gần 4.000 khách hàng được cam kết cho vay 3.365 tỷ đồng, trong đó có 21 dự án, với số tiền là 1.862 tỷ đồng (thực tế 17 dự án được giải ngân 723 tỷ đồng). Số khách hàng cá nhân chiếm phần lớn, với số vốn cam kết hơn 1.504 tỷ đồng, song số tiền giải ngân mới đạt 975 tỷ đồng. Tuy có mục tiêu giúp đối tượng thu nhập thấp, khó khăn về nhà ở có điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời tác động lan tỏa tới thị trường bất động sản, nhưng thực tế gói tín dụng 30.000 tỷ đồng đang bị coi là chưa đạt kỳ vọng do thị trường thiếu nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở thương mại diện tích nhỏ. Các NHTM thận trọng trong việc xác định đối tượng vay. Một số địa phương xác nhận đối tượng vay còn phiền hà, chậm trễ.

Cần bỏ giấy phép quy hoạch xây dựng

Đại diện Sở Xây dựng cho rằng tất cả công trình cần phải có giấy phép xây dựng (trừ những trường hợp được miễn theo quy định) là cần thiết vì trình độ dân trí, điều kiện kinh tế-xã hội ở Việt Nam khác các nước. “Vấn đề là thủ tục cấp phép như thế nào cho nhanh gọn, đơn giản” - ông bày tỏ. Tuy nhiên, ông Lịch nhấn mạnh: “Tuyệt đối không được luật hóa những quy định bất cập trên thực tế tại các nghị định hiện hành”. Theo ông, quan trọng nhất là công khai quy hoạch và quản lý được hoạt động xây dựng. Dự luật yêu cầu chủ đầu tư phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho công trình lân cận. Tuy nhiên, Sở Tư pháp cho rằng không cần có thêm văn bản này, vì dự luật đã quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của chủ đầu tư khi gây ảnh hưởng công trình lân cận, luật dân sự cũng đã có quy định điều chỉnh.

Theo tin nhà đất, tại hội thảo góp ý cho dự án Luật Xây dựng sửa đổi do Đoàn đại biểu Quốc hội TP tổ chức ngày 23/4, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP cho rằng nên bỏ giấy phép quy hoạch xây dựng ra khỏi dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi.
Quy định này đi ngược lại trào lưu của thế giới. Ở các nước quy hoạch là công khai, người dân chỉ đăng ký là được xây dựng chứ không có giấy phép xây dựng, giấy phép quy hoạch như nước ta, ông Châu cho biết.


Ông Châu cho rằng trong những trường hợp được miễn phép xây dựng được nêu tại dự luật, không có đối tượng “dự án đã được duyệt QH 1/500 và có mẫu nhà được phê duyệt là cực kỳ vô lý”. Thực tế tại TP hiện nay đang có những dự án thuộc diện này nhưng chưa xây dựng, thậm chí có dự án chỉ còn vài nền chưa xây. Theo quy định tại Nghị định 64/2012, các dự án này phải xin phép xây dựng lại từ đầu với những yêu cầu mới khiến các chủ đầu tư gặp nhiều khó khăn. Một số chủ đầu tư đã gửi đơn khiếu nại cho rằng họ bị hồi tố sai và bất lợi. Thế nhưng dự thảo Luật Xây dựng vẫn tiếp tục bảo lưu quan điểm này.


Đại diện Sở Xây dựng cho rằng tất cả công trình cần phải có giấy phép xây dựng (trừ những trường hợp được miễn theo quy định) là cần thiết vì trình độ dân trí, điều kiện kinh tế-xã hội ở Việt Nam khác các nước. “Vấn đề là thủ tục cấp phép như thế nào cho nhanh gọn, đơn giản” - ông bày tỏ. Tuy nhiên, ông Lịch nhấn mạnh: “Tuyệt đối không được luật hóa những quy định bất cập trên thực tế tại các nghị định hiện hành”. Theo ông, quan trọng nhất là công khai quy hoạch và quản lý được hoạt động xây dựng. Dự luật yêu cầu chủ đầu tư phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho công trình lân cận. Tuy nhiên, Sở Tư pháp cho rằng không cần có thêm văn bản này, vì dự luật đã quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của chủ đầu tư khi gây ảnh hưởng công trình lân cận, luật dân sự cũng đã có quy định điều chỉnh.Về hồ sơ xin phép xây dựng, dự luật bỏ lửng quy định “yêu cầu có bản vẽ thiết kế” đối với nhà ở riêng lẻ, một yêu cầu đang bị phản ánh là thừa, gây tốn kém cho dân trong khi cán bộ cấp phép chỉ xem cho biết. Dự luật giao việc này cho Bộ Xây dựng quyết định. “Đề nghị khi Bộ hướng dẫn thì cần bỏ quy định này” - ông Châu góp ý và được sự đồng tình của TS Trần Du Lịch, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.

HoREA:Lược trích văn bản Góp ý Dự thảo Luật Kinh doanh BĐS

Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành quy định: “Tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản khi bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua bất động sản phải thông qua sàn giao dịch bất động sản theo quy định của luật này”.

Theo tin nhà đất, văn bản góp ý Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) do Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu ký ngày 21/4/2014 với nơi gửi đến là Thường trực Thành Ủy Tp.HCM, UBND Tp.HCM, Đoàn Đại biểu Quốc hội Tp.HCM và Sở Xây dựng Tp.HCM, trong đó kiến nghị sửa đổi 7 điều của luật này.
Một số nội dung đáng chú ý trong văn bản:

Về điều kiện hoạt động kinh doanh bất động sản:

HoREA kiến nghị đối với cá nhân, tổ chức bán hoặc cho thuê nhà không nhằm mục đích kinh doanh thì chỉ cần thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật dân sự, có đăng ký giao dịch bất động sản và nộp thuế mà không cần quy định phải thành lập doanh nghiệp hoặc hợp tác xã hoặc phải có vốn pháp định đối với các trường hợp nêu trên.

Khoản 1 điều 8 Luật kinh doanh bất động sản quy định: “Tổ chức, cá nhân khi kinh doanh bất động sản phải thành lập doanh nghiệp hoặc hợp tác xã, phải có vốn pháp định và đăng ký kinh doanh bất động sản theo quy định của pháp luật”.

Theo HoREA, quy định trên không phù hợp với khoản 1.b điều 92 Luật Nhà ở quy định điều kiện của các bên tham gia giao dịch về nhà ở là “Cá nhân có năng lực hành vi dân sự; tổ chức bán, cho thuê nhà ở phải có chức năng kinh doanh nhà ở, trừ trường hợp tổ chức bán nhà ở không nhằm mục đích kinh doanh”.

Về chuyển nhượng dự án:

HoREA kiến nghị nên coi việc chuyển nhượng toàn bộ dự án hoặc một phần dự án bất động sản ở bất kỳ giai đoạn đầu tư nào của dự án là hoạt động kinh doanh bình thường của doanh nghiệp, có hợp đồng, có đăng ký kinh doanh và chịu thuế. Do vậy, nên cho phép chuyển nhượng dự án bất động sản theo nhu cầu kinh doanh của bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng. Bên nhận chuyển nhượng có trách nhiệm thực hiện dự án theo quy hoạch được duyệt.



Theo quy định hiện hành (tại Nghị định 153/2007/NĐ-CP ngày 15/10/2007), nếu chủ đầu tư gặp khó khăn, không đủ điều kiện để thực hiện dự án theo đúng tiến độ và nội dung dự án đã được phê duyệt hoặc không còn nhu cầu tiếp tục thực hiện dự án thì phải lập hồ sơ báo cáo UBND cấp tỉnh xem xét, cho phép chuyển nhượng toàn bộ dự án đó cho chủ đầu tư khác, trước đó “Phải hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của toàn bộ dự án hoặc theo giai đoạn và phải có các công trình hạ tầng kỹ thuật tương ứng với nội dung, tiến độ thực hiện dự án đã được phê duyệt”.

Lập luận cho kiến nghị của mình về nội dung này, HoREA cho biết, "Cũng có quan điểm lo ngại việc chuyển nhượng dự án sẽ dẫn đến tăng giá bất động sản đến tay người tiêu dùng. Thực tế cho thấy thị trường chỉ chấp nhận giá bán bất động sản phù hợp với giá cả phổ biến của bất động sản cùng loại trên thị trường nhà đất chứ không phải doanh nghiệp dễ dàng tự ý nâng giá được".

Về việc huy động vốn ứng trước của khách hàng:

HoREA kiến nghị cho phép chủ đầu tư được huy động vốn của khách hàng tại thời điểm đã hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 (hoặc quy hoạch tổng mặt bằng).

Theo HoREA, đây là lúc doanh nghiệp đã đầu tư một khoản tiền rất lớn để giải phóng mặt bằng, và đã ký quỹ theo quy định tại khoản (3.b) điều 58 Luật Đất đai năm 2013 nên doanh nghiệp rất cần bổ sung vốn tại thời điểm này.

Hiện nay đang có độ vênh trong quy định về thời điểm huy động vốn giữa Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản: Luật Nhà ở chỉ cho phép chủ đầu tư huy động vốn của khách hàng sau khi đã xây dựng xong phần móng. Trong khi Luật Kinh doanh bất động sản quy định việc ứng tiền “lần đầu chỉ được thực hiện khi chủ đầu tư đã xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho bất động sản”… Còn Nghị định 153/2007/NĐ-CP ngày 15/10/2007 lại quy định việc ứng tiền “lần đầu chỉ được huy động khi chủ đầu tư đã bắt đầu triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật…”.

Về việc sử dụng vốn huy động, quy định hiện hành (Nghị định 71/2010/NĐ-CP ngày 23/6/2010) chỉ quy định chung chung: “Chủ đầu tư dự án phát triển nhà ở phải sử dụng vốn đã huy động vào đúng mục đích xây dựng dự án phát triển nhà ở đó, không được dùng số vốn đã huy động vào mục đích khác hoặc sử dụng cho các dự án phát triển nhà ở khác. Những trường hợp huy động vốn không đúng các hình thức và không đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại điều này thì hợp đồng đã ký không có giá trị pháp lý và bên huy động vốn bị xử lý theo quy định hiện hành”.

Luật Kinh doanh bất động sản cũng chỉ quy định: “Chủ đầu tư phải sử dụng đúng mục đích tiền ứng trước của khách hàng để đầu tư tạo lập bất động sản”, “Trường hợp chủ đầu tư giao bất động sản chậm tiến độ ghi trong hợp đồng thì phải chịu trách nhiệm với khách hàng theo hợp đồng và phải trả cho khách hàng một khoản tiền lãi của phần tiền ứng trước tính theo lãi suất vay ngân hàng thương mại tại thời điểm giao bất động sản tương ứng với thời gian chậm tiến độ”.

Theo HoREA, các quy định trên thiếu tính răn đe và chưa đủ sức mạnh để bảo vệ lợi ích của người mua nhà.

Vì vậy, HoREA kiến nghị Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) cần có cơ chế cụ thể bao gồm các chế tài cần thiết để bắt buộc chủ đầu tư phải sử dụng vốn huy động của khách hàng đúng mục đích để hoàn thành bất động sản bàn giao cho khách hàng.

HoREA đề xuất biện pháp quy định chủ đầu tư phải chuyển tiền huy động vào “tài khoản đóng” của ngân hàng và chỉ được giải ngân theo tiến độ thi công công trình theo giai đoạn có sự giám sát của ngân hàng và đại diện khách hàng.

Về thế chấp bất động sản hình thành trong tương lai:

HoREA kiến nghị bổ sung chế định cho phép thế chấp bất động sản hình thành trong tương lai để đáp ứng nhu cầu của thị trường mua bán nhà đất, của người tiêu dùng và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Hiện nay, Chính phủ đã cho phép thế chấp nhà ở xã hội hình thành trong tương lai với ngân hàng để vay tiền mua, thuê chính căn hộ đó, tuy nhiên chưa có chế định thế chấp bất động sản thương mại hình thành trong tương lai nên chưa tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch bất động sản hình thành trong tương lai phù hợp với thực tiễn tình hình trong nước.

Về sàn giao dịch bất động sản:

HoREA kiến nghị không quy định bắt buộc giao dịch bất động sản phải thông qua sàn giao dịch bất động sản. Theo HoREA, sàn giao dịch bất động sản nên chỉ là một trong những kênh lựa chọn của các bên tham gia giao dịch bất động sản bên cạnh vai trò của luật sư, nhà môi giới và công chứng trong thị trường bất động sản.

Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành quy định: “Tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản khi bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua bất động sản phải thông qua sàn giao dịch bất động sản theo quy định của luật này”.

Cần chữ tín trong kinh doanh BĐS

Trong truyện ngụ ngôn “Chú bé chăn cừu”, sau nhiều lần gào lên sói đến bắt cừu nhưng khi dân làng chạy đến cứu không có con sói nào cả, họ đã không còn tin chú bé chăn cừu. Để rồi khi chó sói thật đến ăn thịt đàn cừu đã không có ai tới cứu. Rất nhiều chủ đầu tư trên thị trường hiện nay cũng đang rơi vào trạng thái tương tự. Họ có được ứng cứu hay không, đó lại là một câu chuyện khác, mà có lẽ chỉ bản thân doanh nghiệp và thị trường mới trả lời được. Tuy nhiên, bài học trên thị trường nhiều năm qua có thể sẽ khiến nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cung cách kinh doanh của mình trên thị trường BĐS, quay về với những điều cốt lõi: chữ tín thực sự quý hơn vàng.

Theo tin nhà đất, sau “quả bom” 30.000 tỷ đồng, nhiều chương trình tín dụng khác cũng lũ lượt xếp hàng chờ đón người mua và người bán. Và cũng từ đây, người ta nhắc nhở nhiều đến cụm từ hàn gắn niềm tin.
Có một thực tế không mấy vui vẻ nhiều chuyên gia BĐS đã chỉ ra rằng thị trường nhà đất đang ở vào một trạng thái không ai tin ai, tất cả đều đang giữ thái độ dè chừng với đối tác. Khách hàng không còn niềm tin vào chủ đầu tư. Chủ đầu tư và ngân hàng không còn niềm tin lẫn nhau.

Nhà thầu không tin chủ đầu tư. Nhà sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD) không tin cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu. Trong những mối ràng buộc thiếu niềm tin này, chủ đầu tư gần như đang đóng vai của “chú bé chăn cừu”. Điều này cũng dễ hiểu nếu nhìn lại diễn biến của thị trường mua bán nhà đất những năm qua.

Khi đỉnh cao, chủ đầu tư bung giá cao đến mức người dân không mua nổi, tham đầu tư quá nhiều dự án dẫn đến tình trạng tiền của người dân đóng vào dự án này lại chảy sang dự án kia và rồi tất cả cùng chìm, nợ ngân hàng không trả được, nợ tiền VLXD, nợ tiền nhà thầu thi công không trả được. Và trải qua nhiều lần thất hứa, điều phải đến đã đến: niềm tin dành cho chủ đầu tư đã cạn kiệt đến mức âm.

Cách làm này, kỳ vọng sẽ hạn chế tối đa việc chủ đầu tư dùng tiền này để đầu tư sai quy cách hoặc để trả những khoản nợ chất chồng trước đây, góp phần làm dự án đang dang dở có cơ hội hình thành và như vậy, niềm tin của người dân cũng sẽ được tăng lên.Vậy tín dụng BĐS liệu sẽ cứu được niềm tin? Tạm bỏ qua gói 30.000 tỷ đồng dành nhiều ưu ái cho các dự án nhà ở xã hội và nhà ở giá thấp hiện đang bị than phiền vì tốc độ giải ngân quá chậm, những chương trình tín dụng liên kết đã và sắp được triển khai hướng thẳng đến một đối tượng: doanh nghiệp. Những chủ đầu tư có đủ điều kiện sẽ được ngân hàng cho vay và số tiền này thay vì chảy thẳng vào túi chủ đầu tư sẽ được ngân hàng “phân miếng”: phần của nhà thầu sẽ được đưa cho nhà thầu, phần của nhà sản xuất VLXD sẽ được đưa cho nhà sản xuất VLXD, còn lại bao nhiêu chủ đầu tư mới được cầm về.


 Dĩ nhiên, ở thời điểm BĐS đỉnh cao, chắc chắn doanh nghiệp sẽ chẳng mặn mà gói tín dụng này, bởi đối với những ai thích tư lợi, việc giám sát chặt chẽ sẽ khiến họ không mấy dễ chịu. Tuy nhiên, trong thời điểm “thóc cao gạo kém” như hiện nay, đa phần doanh nghiệp đều hiểu rằng kể cả chấp nhận bị giám sát và dù ngân hàng có hứa hẹn sẽ “nhẹ tay” đến đâu, cũng không phải dễ dàng tiếp cận được những gói tín dụng này. Niềm tin đã đổ vỡ một lần, không dễ chỉ bằng những lời hứa mà có lại. Và cũng liên quan đến niềm tin, chỉ cần một khâu trong chuỗi này bội tín, sự liên kết cũng sẽ bị phá vỡ, từ đó lỗ hổng về sự thiếu tin tưởng lại thêm một lần nữa bị khoét sâu.

Trong truyện ngụ ngôn “Chú bé chăn cừu”, sau nhiều lần gào lên sói đến bắt cừu nhưng khi dân làng chạy đến cứu không có con sói nào cả, họ đã không còn tin chú bé chăn cừu. Để rồi khi chó sói thật đến ăn thịt đàn cừu đã không có ai tới cứu. Rất nhiều chủ đầu tư trên thị trường hiện nay cũng đang rơi vào trạng thái tương tự. Họ có được ứng cứu hay không, đó lại là một câu chuyện khác, mà có lẽ chỉ bản thân doanh nghiệp và thị trường mới trả lời được. Tuy nhiên, bài học trên thị trường nhiều năm qua có thể sẽ khiến nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cung cách kinh doanh của mình trên thị trường BĐS, quay về với những điều cốt lõi: chữ tín thực sự quý hơn vàng.

Những nhà phân lô bán nền diện tích nhỏ: Chờ sổ đỏ, chuốc rủi ro

Nhiều chuyên gia khuyến cáo việc mua bán, chuyển nhượng cần tuân thủ theo quy định của pháp luật. Nếu không chặt chẽ, đôi bên kiện tụng ra tòa, các hợp đồng không đúng quy định sẽ bị tuyên vô hiệu. Lúc đó người mua luôn chịu thiệt.

Theo tin nhà đấtThị trường nhà đất Tp.HCM mới đây xuất hiện tình trạng đầu nậu phân lô bán nền hoặc xây nhà diện tích nhỏ để bán cho người có nhu cầu mua nhà giá rẻ. Vấn đề là những căn nhà này đều không được nhận ngay sổ đỏ và phải...chờ. Người mua có thể sẽ phải gánh rủi ro với chiêu lập lờ này của đầu nậu.
Thí dụ, quảng cáo trên một tờ báo giới thiệu một dự án đất nền “nằm sát đường Phạm Văn Đồng, cách bến xe Miền Đông 2km, cách sân bay Tân Sơn Nhất 5km, pháp lý rõ ràng, giá rẻ, sổ đỏ trao tay…” nhưng thực tế đây là khu đất có diện tích hơn 1.000m2 thuộc phường Linh Đông (quận Thủ Đức) cách bến xe Miền Đông là 6km, sân bay Tân Sơn Nhất 10km…

Điều quan trọng, trong hơn 1.000m2 trên chỉ 180m2 là đất ở còn lại chưa phải là đất ở. Được biết, một công ty môi giới BĐS hợp tác với chủ đất để kinh doanh khu đất này. Chủ đất ủy quyền cho công ty môi giới phân lô, làm hạ tầng, liên hệ với cơ quan chức năng để chuyển mục đích phần diện tích chưa phải là đất ở sang đất ở.


Hiện nay, cách làm phân lô trước, chuyển mục đích sau khá phổ biến. Với những chủ đầu tư làm ăn đàng hoàng sẽ chuyển mục đích, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính, ra riêng từng sổ đỏ, sau đó mới tiến hành kinh doanh. Ngược lại, với những chủ đầu tư chưa thực hiện xong các bước nói trên đã vội kinh doanh sẽ mang lại rủi ro lớn cho người mua nhà.Mặc dù phía trước còn rất nhiều thủ tục chủ đầu tư phải thực hiện để chuyển mục đích sử dụng đất, tách sổ… nhưng nếu khách hàng quyết định mua phải đóng tiền gần bằng giá trị hợp đồng, khi nào công chứng sang tên cho bên mua sẽ đóng hết. Điều lập lờ là liệu chủ đầu tư có thể chuyển mục đích sử dụng đất được không, và khu đất này có nằm trong quy hoạch chung hay không, vẫn còn là ẩn số.

Đó là việc nhiều đầu nậu mua những thửa đất lớn sau đó xin phép xây dựng những căn nhà nhỏ để bán. Với cách làm này, chỉ cần xin 1 giấy phép xây dựng nhưng chia ra xây nhiều căn nhà nhỏ. Tuy nhiên, để hoàn công ra sổ riêng cho từng căn nhà sau khi xây xong là không thể, bởi các căn nhà này có diện tích vài chục m2, không đủ điều kiện để tách sổ.

Nhiều chuyên gia khuyến cáo việc mua bán nhà đất, chuyển nhượng cần tuân thủ theo quy định của pháp luật. Nếu không chặt chẽ, đôi bên kiện tụng ra tòa, các hợp đồng không đúng quy định sẽ bị tuyên vô hiệu. Lúc đó người mua luôn chịu thiệt.

Quản lý giá xây dựng còn quá nhiều "lỗ hổng"

Bài toán trượt giá do nhà nước tăng giá vật liệu và lương cơ bản theo luật định chỉ áp dụng chủ yếu cho các gói thầu trong nước, khi hệ thống quản lý giá xây dựng ở Việt Nam vẫn còn nặng tính bao cấp. Lý do hiện nay quản lý giá xây dựng được dựa vào hệ thống định mức đơn giá nhà nước công bố ban hành, vừa không chính xác vừa không đầy đủ, đặc biệt khi áp dụng cho những công nghệ mới. Chúng ta không nên vừa theo thông lệ quốc tế nửa vời vừa vận dụng lỗ hổng về quản lý giá xây dựng của Việt Nam.

Rất nhiều dự án bị đội giá nhưng không ai phê bình, chỉ ra cái sai nên cứ tiếp tục thực hiện, càng lúc quy mô đội giá xây dựng càng lớn, tính chất càng phức tạp, cần có một cơ chế quản lý chặt chẽ vấn đề này.
Theo tin nhà đất, thông tin dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến Cát Linh - Hà Đông thực hiện theo dạng hợp đồng EPC (tổng thầu thiết kế - cung ứng vật tư, thiết bị - xây dựng) giữa Tổng cục Đường sắt Việt Nam và nhà thầu Trung Quốc bị đội vốn từ 552,86 triệu USD lên 891 triệu USD làm dư luận bức xúc trong nhiều ngày qua. Chuyện đội vốn trong những dự án hạ tầng giao thông đang ngày càng quá sức chịu đựng của người dân.

Không khéo sẽ thành thuốc độc

Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã đưa ra 9 nguyên nhân làm tăng tổng mức đầu tư dự án: Thay đổi phương án nhà ga từ 2 tầng lên 3 tầng (25%), xử lý nền yếu (4%), bổ sung đường tránh Quốc lộ 6 (0,5%); điều chỉnh vật liệu vỏ tàu (1%); chi phí ăn, ở, đi lại, đào tạo chuyển giao công nghệ (1%); thay đổi phương án thi công dầm (3%); giải phóng mặt bằng (GPMB) và di dời hạ tầng kỹ thuật (26%); bổ sung một số hạng mục bảo đảm an toàn theo tiêu chuẩn (12%) và nguyên nhân cuối là biến động giá cũng như sai sót khối lượng đơn giá (28%). Riêng tăng cho gói thầu EPC là 250 triệu USD (chiếm 74% của tổng giá trị tăng).



Phân tích lý do đội giá xây dựng thì chủ đầu tư giải thích do công tác GPMB chậm, do trượt giá, do kinh nghiệm và năng lực quản lý hợp đồng EPC cả A và B đều không có, do tư vấn lập dự án và thiết kế cơ sở (TEDI) không có kinh nghiệm. Bộ GTVT lấy ý kiến Bộ Xây dựng và các bộ liên quan tiếp tục trình Thủ tướng, Thủ tướng giao trách nhiệm phê duyệt điều chỉnh cho Bộ GTVT. Chúng ta đang thực hiện việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông nhưng hình như chưa đúng bản chất sự việc gây lãng phí đang xảy ra.

Hợp đồng EPC là một hình thức quản lý mới trong đầu tư xây dựng, rộ lên trên thế giới từ những năm 2000 và Việt Nam là một trong những nước tiếp cận khá sớm với nhiều dự án quy mô lớn về hạ tầng và công nghiệp. Bên cạnh những ưu điểm vượt trội thì hợp đồng EPC cũng có những khuyết điểm “chết người”. Vì thế, các nước khi hợp đồng EPC đều có lời khuyên phải nắm chắc phạm vi dự án, phải có chủ đầu tư và đặc biệt các nhà thầu có đủ kinh nghiệm và năng lực thực hiện hợp đồng, các quy định nhà nước hoặc của các bên tham gia thật cụ thể về quy trình quản lý dự án, hồ sơ thiết kế, giá hợp đồng, quản lý thầu phụ... Nếu không bảo đảm một trong các yêu cầu trên thì hình thức hợp đồng EPC chỉ là “thuốc độc” chứ không phải phép tiên như bao lâu nay chúng ta lầm tưởng.

Thiếu trách nhiệm, ăn theo

Nhìn lại các hợp đồng EPC tại Việt Nam, tuy chúng ta chưa có nhiều quy định hướng dẫn cụ thể của nhà nước về hình thức này nhưng đã có nhiều dự án thành công, đặc biệt là đối với những nhà thầu Tây Âu vì họ dựa vào các điều kiện hợp đồng FIDIC và rất rõ ràng. Còn lại rất nhiều dự án khác luôn bị đội giá và nhà thầu với đủ lý do để biện minh cho mình.

Bài toán GPMB ở Việt Nam là bài toán muôn thuở đang chờ đáp án. Làm dự án đầu tư mà không tính đến rủi ro về vấn đề này thì quả thật khó hiểu. Hãy xem lại điều 72 quy định điều kiện khởi công của Luật Xây dựng và ai bất chấp luật, gây hậu quả nghiêm trọng thì phải có trách nhiệm bồi thường. Đã không chịu trách nhiệm mà còn đưa ra hàng loạt chi phí phát sinh ăn theo thì thật là quá đáng.

Bài toán trượt giá do nhà nước tăng giá vật liệu và lương cơ bản theo luật định chỉ áp dụng chủ yếu cho các gói thầu trong nước, khi hệ thống quản lý giá xây dựng ở Việt Nam vẫn còn nặng tính bao cấp. Lý do hiện nay quản lý giá xây dựng được dựa vào hệ thống định mức đơn giá nhà nước công bố ban hành, vừa không chính xác vừa không đầy đủ, đặc biệt khi áp dụng cho những công nghệ mới. Chúng ta không nên vừa theo thông lệ quốc tế nửa vời vừa vận dụng lỗ hổng về quản lý giá xây dựng của Việt Nam.

Vào thế đã rồi? :Vụ "đội vốn" dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông

Tóm lại, ngoài sự choáng váng với những con số chi phí phát sinh “khủng” của dự án, ấn tượng chính còn đọng lại trong đầu những người có quan tâm đến dự án này khi đọc giải trình của Bộ GTVT là dường như Bộ GTVT đang nói đến 2 dự án khác biệt nhau hoàn toàn, dù đều là dự án xây dựng nhà ga đường sắt đô thị, tại cùng một địa điểm. Mọi chuyện nghe cứ như là một trò đùa trêu ngươi và lố bịch. Nếu Bộ GTVT khẳng định chúng là một, mà chỉ có chi phí bị “điều chỉnh lên” thì Bộ này trước tiên cũng rất nên và phải sa thải những người liên quan đến thiết kế và phê duyệt dự án vì sự yếu kém và “ngây thơ”, hoặc cố tình gian trá của họ. Còn Bộ GTVT thì cũng nên cải tổ lại (kèm sa thải, bãi nhiệm) để giảm thiểu chuyện luôn phải “điều chỉnh” khủng xảy ra ở các dự án đầu tư công tương tự.

Giải trình của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) về những nguyên nhân đội vốn đường sắt Cát Linh – Hà Đông không được dư luận ủng hộ. Bởi lẽ, người ta có cảm tưởng như Bộ này hoặc những người liên quan đến việc lập và thực thi dự án cố tình đặt ra một cái bẫy để bắt cả quốc gia Việt Nam làm con tin, bị dồn vào thế đã rồi, buộc phải chấp nhận tiếp tục “cuộc chơi” của họ đặt ra với vô số thiệt hại.


Về lý do thứ nhất mà Bộ này đưa ra, thay đổi phương án nhà ga từ 2 tầng thành 3 tầng với chi phí phát sinh thêm trên 84,2 triệu đô la Mỹ nữa. Thật không thể hiểu nổi những người lập và duyệt dự án nghĩ gì khi một điểm mấu chốt, thiết yếu nhất như vậy trong dự án lại có thể thay đổi một cách dễ dàng như thế. Dù họ có thể đưa ra lý giải này kia để biện hộ cho việc cần thiết phải thay đổi thiết kế, việc này đâu có khác gì làm lại một dự án khác?

Người ta có quyền nghi ngờ, đặt ra câu hỏi, phải chăng dự án ban đầu chỉ là làm để cho có, đơn giản nhất có thể với chi phí thấp hơn thực tế nhiều để dễ được thông qua?

Rồi cũng chung một vấn đề như thế cho các nguyên nhân thứ 3, do dự án cần bổ sung hạng mục đường tránh Quốc lộ 6; nguyên nhân thứ 4, do điều chỉnh vật liệu vỏ tàu từ thép chịu khí hậu sang thép inox; và nguyên nhân thứ 5, là việc bổ sung chi phí đào tạo, chuyển giao công nghệ (theo dự án đầu tư ban đầu, chí phí đào tạo chưa bao gồm chi phí ăn ở, đi lại của học viên). Những nguyên nhân này chỉ cho thấy một sự (cố tình) “ngây thơ” không tài nào hiểu nổi của những người liên đới khi “quên” không tính đến những yếu tố, những chi phí này lúc lập dự toán, làm dự án bị “đội” chi phí mà người dân nộp thuế bị dồn vào thế không thể “thoát” được, buộc phải chi tiếp nếu không muốn bỏ dở dự án.Tương tự như vậy, nguyên nhân thứ 2 được Bộ GTVT xác định là việc bổ sung hạng mục xử lý nền đất yếu khu Depot, với chi phí cho việc xử lý nền đất yếu là 13,54 triệu đô la. Thật kỳ lạ, và cũng không thể hiểu nổi! Thiết tưởng khi lập dự án xây dựng, dù là dân sinh, người ta luôn phải khảo sát, tìm hiểu để biết nền đất mà mình định xây công trình có yếu hay không (chẳng hạn khi xây nhà ở, người chủ nhà phải tìm hiểu xem nền đất của mình trước đây có phải là ao đầm bị lấp đi hay không...). Nay thì dự án này mới “bổ sung hạng mục xử lý nền đất yếu khu Depot” có nghĩa là trước đó những người thiết kế và thực thi dự án “quên” không nghĩ ra việc phải khảo sát nền đất? Hoặc giả người ta có khảo sát, nhưng làm chiếu lệ nên không biết; hoặc đã biết nền đất yếu, sẽ phải xử lý nhưng cố tình lờ đi miễn là dự án được thông qua? Khả năng nào đi nữa thì cũng không thể tha thứ được cho những người liên đới này.


Một nguyên nhân nữa xuyên suốt trong giải trình của Bộ GTVT là yếu tố trượt giá và chi phí giải phóng mặt bằng bị đội lên. Chỉ riêng “trượt giá” trong việc điều chỉnh xây dựng nhà ga từ 2 tầng thành 3 tầng đã là 43,5 triệu đô la trên tổng số 133,3 triệu đô la chi phí cần có để xây nhà ga 3 tầng (tăng từ 49,1 triệu đô la dự trù cho xây nhà ga 2 tầng). Giá gì mà “trượt” ghê thế?

Với chi phí giải phóng mặt bằng bị đội lên, đành rằng việc giải phóng mặt bằng luôn là một vấn đề đau đầu ở Việt Nam, nhưng nếu đã biết thế thì sao lại cố tình dự trù một mức chi phí giải phóng mặt bằng thấp hơn nhiều mức dự tính hiện nay thế? Phải chăng những người lập dự án có phương châm xuyên suốt trong đầu khi lập dự án cơ sở là mọi chi phí phải được dự tính ở mức càng thấp càng tốt thì mới dễ được thông qua?

Tóm lại, ngoài sự choáng váng với những con số chi phí phát sinh “khủng” của dự án, ấn tượng chính còn đọng lại trong đầu những người có quan tâm đến dự án này khi đọc giải trình của Bộ GTVT là dường như Bộ GTVT đang nói đến 2 dự án khác biệt nhau hoàn toàn, dù đều là dự án xây dựng nhà ga đường sắt đô thị, tại cùng một địa điểm. Mọi chuyện nghe cứ như là một trò đùa trêu ngươi và lố bịch. Nếu Bộ GTVT khẳng định chúng là một, mà chỉ có chi phí bị “điều chỉnh lên” thì Bộ này trước tiên cũng rất nên và phải sa thải những người liên quan đến thiết kế và phê duyệt dự án vì sự yếu kém và “ngây thơ”, hoặc cố tình gian trá của họ. Còn Bộ GTVT thì cũng nên cải tổ lại (kèm sa thải, bãi nhiệm) để giảm thiểu chuyện luôn phải “điều chỉnh” khủng xảy ra ở các dự án đầu tư công tương tự.

Nỗi đau “ba không” và quy hoạch sử dụng đất

Vì vậy, cùng với quy định về giá đất, Luật Đất đai sửa đổi có quy định về tư vấn định giá đất. Trong thực hiện quy định này, cần khuyến khích việc sử dụng rộng rãi các tổ chức dịch vụ có chức năng tư vấn, định giá đất tham gia vào hoạt động xác định giá. Có như vậy thì việc xác định giá đất mới có căn cứ khoa học, khách quan, trung thực, bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Theo tin nhà đất, trao đổi về quy hoạch sử dụng đất tại nước ta hiện nay, ông Huỳnh Nghĩa, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho rằng: “Quy hoạch sử dụng đất là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân. Đây cũng là lĩnh vực mà chúng ta đã và đang phải chứng kiến nỗi đau “ba không” về đất đai”.
Dưới đây là toàn bộ nội dung cuộc trao đổi:

- Luật Đất đai sửa đổi sẽ chính thức có hiệu lực ngày 1/7 tới. Khi luật này đi vào cuộc sống, theo ông có giảm được đáng kể những bức xúc liên quan đến đất đai?

So với Luật Đất đai 2003, Luật Đất đai sửa đổi với nhiều điểm mới, như đã quy định cụ thể hóa các quyền nghĩa vụ của Nhà nước đối với người sử dụng đất, bổ sung những nội dung cơ bản trong việc điều tra, đánh giá về tài nguyên đất đai để phục vụ cho kinh tế - xã hội mà Luật Đất đai năm 2003 chưa quy định cụ thể.

Luật cũng đã quy định cụ thể từ nguyên tắc đến nội dung và mở rộng dân chủ, công khai trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đảm bảo quyền lợi của người sử dụng đất trong vùng quy hoạch...

Tôi cho rằng, Luật Đất đai sửa đổi có ý nghĩa rất quan trọng góp phần giảm sự bức xúc của nhân dân bị dồn nén về khiếu nại đất đai, mở ra nền tảng pháp lý cho một giai đoạn phát triển mới của đất nước. Tuy nhiên, những bức xúc của người dân liên quan đến lĩnh vực đất đai đều là những vấn đề tích tụ trong nhiều năm qua, nên khó giải tỏa được ngay mà cần có thêm nhiều thời gian sau khi luật đi vào cuộc sống.
- Trong những bức xúc về đất đai, ông thấy “điểm đen” nào cần nhiều thời gian giải quyết nhất?

Theo tôi, việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có lẽ là vấn đề nóng nhất hiện nay và cần nhiều thời gian nhất để đưa công việc này vào minh bạch và quy củ.

Quy hoạch sử dụng đất là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân. Đây cũng là lĩnh vực mà chúng ta đã và đang phải chứng kiến nỗi đau “ba không” về đất đai. Không ít dự án treo, công bố xong thì bị bỏ quên nhiều năm, có dự án sau khi công bố quy hoạch thì việc triển khai thực hiện cầm chừng... gây bất bình trong nhân dân.

Đất bỏ hoang nhưng không cho dân sản xuất, không cho dân xây nhà ở là hai cái không.

Cái không thứ ba đáng lo hơn cả là không trách nhiệm. Có những dự án lợi ít hại nhiều nhưng cũng không có ai chịu trách nhiệm, bị xử lý kỷ luật, bị truy tố trước pháp luật.

- Với vấn đề thu hồi đất, nguyên nhân được xem là lớn nhất hiện nay gây nên những khiếu kiện, liệu có được thực thi minh bạch và công bằng hơn khi Luật Đất đai sửa đổi có hiệu lực?

Luật Đất đai sửa đổi đã xác định rõ và quy định cụ thể những trường hợp Nhà nước phải thu hồi đất nhằm khắc phục, loại bỏ những trường hợp thu hồi đất làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất. Đồng thời khắc phục có hiệu quả những trường hợp thu hồi đất mà không đưa vào sử dụng, gây lãng phí, tạo nên các dư luận xấu trong xã hội.

Nhưng tôi vẫn còn những băn khoăn về các trường hợp thu hồi đất.

Nước ta đang trong quá trình vận động phát triển, cơ sở vật chất ban đầu còn quá khiêm tốn, rất cần các dự án phát triển kinh tế - xã hội để làm giàu cho đất nước, sớm hòa nhập cộng đồng quốc tế. Do đó, việc quy định thu hồi đất phục vụ cho mục đích phát triển kinh tế - xã hội là đúng đắn và cần thiết.

Vấn đề quan trọng là phải xác định rõ ràng và hợp lý những trường hợp thu hồi đất nào được coi là có mục đích phát triển kinh tế - xã hội để tránh bị lạm dụng nhằm phục vụ lợi ích riêng, lợi ích nhóm. Nếu không, có nhiều trường hợp rất dễ bị lợi dụng khi thi hành luật như thu hồi đất làm khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đô thị mới...

Bên cạnh đó, quy định việc lập và thực hiện dự án tái định cư do UBND cấp tỉnh, huyện là phù hợp với tình hình thực tiễn và mang đầy tính nhân văn sâu sắc. Khi bị thu hồi đất để giải phóng mặt bằng, người dân phải di dời chỗ ở là nỗi gian truân, vất vả của mỗi gia đình. Nếu chưa có khu tái định cư thì họ sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống và sinh hoạt.

Nhưng thực tế thời gian qua, rất ít dự án người dân được bố trí tái định cư trước khi bị thu hồi đất, nên quy định này e sẽ khó thực hiện. Vì vậy, điều này cần được rất quan tâm để tổ chức thi hành nghiêm túc, bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người bị thu hồi đất.

- Nút thắt về giá đất liệu sẽ được tháo gỡ không, thưa ông?

Vấn đề giá đất cũng là nguyên nhân cơ bản làm phát sinh những vụ khiếu kiện kéo dài, dai dẳng, gay gắt và vô cùng phức tạp. Luật Đất đai sửa đổi có đề ra nguyên tắc giá đất, nhưng nếu không thận trong khi thực thi quy định này thì đây vẫn là nút thắt khó gỡ. Bởi giá đất trên thị trường nhà đất không ổn định, luôn thay đổi, thậm chí có thời điểm giá đất thay đổi từng ngày.

Chúng ta cũng biết trong thời gian qua, nhiều nơi khung giá đất do nhà nước quy định không đúng với thị trường mua bán nhà đất, giá đền bù chưa sát với giá “tiền tươi, thóc thật” mà người dân bán đất.

Vì vậy, cùng với quy định về giá đất, Luật Đất đai sửa đổi có quy định về tư vấn định giá đất. Trong thực hiện quy định này, cần khuyến khích việc sử dụng rộng rãi các tổ chức dịch vụ có chức năng tư vấn, định giá đất tham gia vào hoạt động xác định giá. Có như vậy thì việc xác định giá đất mới có căn cứ khoa học, khách quan, trung thực, bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Thị trường BĐS đã nhìn thấy niềm vui phía trước?

Còn về vấn đề giảm giá với thị trường BĐS, ông Phạm Thanh Hưng dự báo, ở các khu vực trung tâm do có khả năng đưa vào sử dụng được ngay, nguồn cung hạn chế, lại có sự tham gia của nhóm nhà đầu tư ngắn hạn nên giá bất động sản sẽ tăng khoảng 5-7%. Với những dự án ngoài vành đai 3, vành đai 4 do cơ sở hạ tầng hạn chế, khoảng cách xa, đà giảm giá sẽ vẫn tiếp diễn.
Theo tin nhà đất, năm nay thị trường nhà đất khởi đầu khá suôn sẻ với hàng loạt thông tin tốt, nhất là khi thị trường hiện đang được kế thừa đồng loạt các hệ thống về văn bản pháp luật để điều tiết. Tương lai sáng sủa hơn đã "mở cửa" với thị trường BĐS?
Giao dịch nóng dần

Con số thống kê cho biết, số liệu tồn kho bất động sản đến ngày 31/12/2013 với các tháng trước cho thấy giá trị tồn kho bất động sản trên toàn quốc đã giảm dần từ tháng 3/2013 (giảm trên 26%). Lượng tồn kho căn hộ chung cư giảm khá nhiều, đặc biệt là chung cư có diện tích nhỏ. Tại buổi tọa đàm, hầu hết các ý kiến đều cho rằng, thị trường bất động sản năm 2014 sẽ có chuyển biến theo hướng tích cực, trong đó thị trường sẽ tập trung vào phân khúc bình dân, diện tích vừa và nhỏ, giá bán dưới 20 triệu đồng/m2; các dự án căn hộ, trung và cao cấp đã xong phần thô đang hoàn thiện, có vị trí thuận lợi cũng sẽ có giao dịch tốt hơn.

Đặc biệt, giao dịch mua bán nhà đất tại hai đầu tàu Hà Nội và Tp.HCM những tháng đầu năm 2014 tuy chưa thực sự nóng, song cũng đủ để làm "mồi kích” làm tan băng thị trường bất động sản. Cụ thể, theo ông Nguyễn Hữu Cường - Chủ tịch Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn Hà Nội có khoảng 2.300 giao dịch thành công. Chỉ tính riêng quý I có trên 1.500 giao dịch, gấp gần 2 lần so với cùng kỳ năm 2013. Còn tại Tp.HCM, đại diện Hiệp hội Bất động sản Thành phố cho biết, nguồn cung hàng hóa nhà ở tại Tp.HCM hiện nay khá lớn và có nhiều sản phẩm nhà ở đã xây xong, sẵn sàng bàn giao cho khách hàng. Một số dự án tạm ngừng trước đây cũng đang được mở bán trở lại.

Gói 30.000 tỷ không thất bạiNhư vậy, nhìn toàn cảnh bức tranh bất động sản những tháng đầu năm 2014 có thể thấy, giao dịch trên thị trường bắt đầu được hâm nóng và chủ yếu tập trung vào phân khúc bình dân. Với những biểu hiện nói trên, cùng với những chính sách, nguồn tín dụng đang được các nhà quản lý đưa ra nhằm vực dậy thị trường, giới chuyên gia khẳng định: Thị trường bất động sản đã bắt đầu đi lên!

Khẳng định thêm về sự khởi sắc này, ông Phan Thành Mai - Tổng Giám đốc Ngân hàng Xây dựng Việt Nam cho biết: Trong thời gian qua, có nhiều tín hiệu vui từ thị trường, trong đó phải kể đến các giải pháp tài chính từ phía ngân hàng, cụ thể là gói 30 nghìn tỷ và gói 50 nghìn tỷ.

Thời gian qua, trong dư luận có nhiều ý kiến liên quan đến hai gói tín dụng này. Đặc biệt, không ít nghi vấn được đặt ra rằng: Gói 30.000 tỷ gần như nhận hai chữ "thất bại” khi đến nay mới giải ngân được khoảng 4%, tại sao ngân hàng lại sinh thêm gói 50.000 tỷ?

Giải tỏa nghi vấn này, ông Phan Thành Mai cho hay: Đây là hai gói hoàn toàn khác biệt. Khác biệt ở chỗ: Gói 30 nghìn tỷ ưu đãi nhằm vào các sản phẩm nhà ở xã hội và là chương trình của Chính phủ. Có 5 Ngân hàng thương mại Nhà nước được giải ngân, được tái cấp vốn 100% với lãi suất ưu đãi. Tuy tốc độ giải ngân chưa được như kỳ vọng, song cần khẳng định rằng, gói này đang tạo ra những hiệu ứng nhất định. Cụ thể, thị trường đang hình thành thị phần nhà ở xã hội đúng với khả năng mua nhà của người dân. Bên cạnh đó, gói tín dụng này góp phần kéo giá thành nhà ở xuống thấp, tạo cú hích đầu tiên và là đòn bẩy để thị trường phá băng.


Trong khi đó, gói 50 nghìn tỉ là gói tín dụng thương mại trong sản xuất. Với những đặc điểm riêng gói 50 nghìn tỷ sẽ tạo ra hiệu ứng lớn khi nguồn vốn lớn tung ra thị trường, nhắm vào các dự án đang dở dang” – ông Phan Thành Mai khẳng định và nhấn mạnh: Hai gói tín dụng rõ ràng có sự khác biệt và có hiệu ứng thực tế đối với thị trường.

Đồng tình với đánh giá của ông Phan Thành Mai, ông Nguyễn Hữu Cường cũng đưa ra nhận định, không nên chỉ nhìn vào tốc độ giải ngân chậm mà đánh giá rằng gói tín dụng thất bại, cần phải nhìn vào sự đóng góp của gói này đã làm cho nền kinh tế khôi phục mạnh mẽ từ quý II/2013. "Rõ ràng, nếu không có sự hỗ trợ của Chính phủ, thị trường không thể có phân khúc nhà ở trên dưới 20 triệu để bán. Và, nếu gói tín dụng không được đưa ra đúng lúc thì không chỉ có 61.000 DN đóng cửa, giải thể mà còn hàng triệu người thất nghiệp và hàng ngàn dự án nhà ở đắp chiếu” – ông Cường nhấn mạnh.

Kịch bản nào cho 2014?

Nhận định về hướng đi của thị trường bất động sản năm 2014 và thời gian tiếp sau, ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội cho rằng, thị trường đang diễn biến theo chiều hướng chạm đáy rồi phục hồi dần. Năm 2014 sẽ vẫn là một năm có nhiều thử thách. Sự phục hồi sẽ diễn ra cục bộ trên từng mảng thay vì đồng loạt. Đối với phân khúc thương mại/cho thuê, cung và cầu sẽ vẫn còn nhiều vấn đề. Với phân khúc nhà ở để bán, các sản phẩm giá bình dân và trung cấp sẽ có sự cải thiện.

Bên cạnh đó, dù còn nhiều tranh cãi, song việc nới lỏng điều kiện sở hữu nhà cho Việt kiều và người nước ngoài chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho sự phát triển của thị trường.

Liên quan đến vấn đề giá cả, lâu nay, giá nhà ở Việt Nam vẫn được cho là cao nhất thế giới và hoàn toàn không phù hợp với thu nhập, mức sống của người dân. Nhận định về vấn đề này, ông Phạm Thanh Hưng, Phó Chủ tịch HĐQT CEN Group cho biết, giá bất động sản tại Việt Nam không quá cao, thậm chí còn thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore... Theo ông Hưng, giá bất động sản cao là do tính trong sự so sánh với mức thu nhập của người dân.

Còn theo ông Nguyễn Hữu Cường, một trong những nguyên nhân đẩy giá bất động sản lên là do chính sách đất đai. Chính quyền địa phương, Bộ Tài chính, cơ quan thuế… có quyền quản lý quỹ đất và định giá đối với đất thì có nhiều lý do để tăng nguồn thu liên quan đến đất. Bởi vậy, vị chuyên gia này cho rằng, trong những giải pháp sắp tới, cần sự thay đổi để giúp doanh nghiệp gỡ bỏ rào cản hành chính, thể chế hóa cụ thể về công tác giải phóng mặt bằng. Điều này sẽ góp phần tạo sự công bằng, minh bạch, đồng thời tạo ra ngân sách, hạn chế được việc tăng giá bất động sản.

Còn về vấn đề giảm giá với thị trường BĐS, ông Phạm Thanh Hưng dự báo, ở các khu vực trung tâm do có khả năng đưa vào sử dụng được ngay, nguồn cung hạn chế, lại có sự tham gia của nhóm nhà đầu tư ngắn hạn nên giá bất động sản sẽ tăng khoảng 5-7%. Với những dự án ngoài vành đai 3, vành đai 4 do cơ sở hạ tầng hạn chế, khoảng cách xa, đà giảm giá sẽ vẫn tiếp diễn.

Các đại gia BĐS tính kế "lấy ngắn nuôi dài"

Còn với VPH, Công ty cũng đã lên phương án phát hành hơn 10 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá trị trên 100 tỷ đồng (10.000 đồng/cổ phiếu). Song, nếu ngay thời điểm phát hành, giá cổ phiếu VPH giảm xuống còn 6.000 đồng/cổ phiếu thì Công ty sẽ không thực hiện.

Theo tin nhà đất, nhiều doanh nghiệp DN BĐS vẫn đang tìm kiếm các cơ hội đầu tư mang về lợi nhuận ngắn hạn để duy trì hoạt động chính của công ty trong thời vượt khó, đồng thời, tiếp tục tái cơ cấu doanh nghiệp, ưu tiên vốn cho ngành cốt lõi.
Lính mới bất đắc dĩ
Tại kỳ đại hội cổ đông (ĐHCĐ) 2014 của Công ty CP Bất động sản Phát Đạt (mã CK: PDR), ông Võ Tấn Thành, Phó tổng giám đốc Đầu tư, cho biết, để tạo ra dòng tiền ổn định trong giai đoạn này, ngoài việc kết hợp với một đối tác để triển khai nhà hàng tiệc cưới ngay trong năm nay, Công ty tìm kiếm các cơ hội đầu tư vào khoáng sản, lẫn các dự án BT (xây dựng - chuyển giao), BOT (xây dựng - khai thác - chuyển giao) về hạ tầng tại các địa phương.

Cụ thể, Phát Đạt đang đầu tư một dự án BT cho tỉnh Khánh Hòa để đổi lại 110ha "đất sạch" tại Bãi Dài, Cam Ranh. Ngoài ra, PDR cũng đầu tư dự án BOT cầu Mỹ Lợi, vượt sông Vàm Cỏ (thay thế phà Mỹ Lợi), thuộc tuyến quốc lộ 50, nối Tiền Giang với Long An và Tp.HCM.

Đây là công trình mà PDR liên doanh với Công ty CP Bê tông 620 Long An làm chủ đầu tư, với tổng vốn đầu tư hơn 1.438 tỷ đồng. Theo kế hoạch, công trình này sẽ đưa vào sử dụng năm 2015 và thời gian thu phí hoàn vốn khoảng 28 năm 4 tháng. Như vậy, nếu hoàn thành đúng tiến độ, từ năm 2015, PDR sẽ có nguồn thu từ thu phí.

Công ty CP Phát triển Nhà Thủ Đức (Thuduc House, mã CK: TDH) cũng đã tham gia phát triển một dự án hạ tầng giao thông theo hình thức BT tại Thủ Thừa - Long An (Thuduc House là cổ đông lớn của Công ty CP Phát triển hạ tầng và bất động sản Thái Bình Dương - PPI).

Đồng thời tăng cường hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, khoáng sản thông qua việc bổ sung thêm ngành nghề kinh doanh. Ngoài ra, Công ty đang xem xét đầu tư kho bãi tại cảng Hiệp Phước (huyện Nhà Bè, Tp.HCM) để hỗ trợ cho việc xuất nhập khẩu, kinh doanh tại chợ đầu mối nông sản Thủ Đức.

Ông Lê Chí Hiếu, Chủ tịch HĐQT Thuduc House, cho rằng, những hoạt động này mang lại doanh thu và dòng tiền để hỗ trợ Công ty khi lĩnh vực cốt lõi là mua bán nhà đất đang còn nhiều khó khăn.

Theo tính toán, năm 2014, Công ty Thuduc House Wood Trading (xuất nhập khẩu dăm gỗ, sắn lát...), chợ nông sản Thủ Đức và Ban Xuất nhập khẩu sẽ mang về doanh thu từ 10 - 15 triệu USD cho Thuduc House.

Trong tổng doanh thu hợp nhất dự kiến 745 tỷ đồng của năm 2014 thì công ty mẹ chiếm 600 tỷ, với 339 tỷ đồng doanh thu từ địa ốc và 192 tỷ đồng (tăng 290% so với 2013) từ kinh doanh nông sản, xuất nhập khẩu.

Tìm vốn

Bên cạnh việc tạo ra nguồn thu ngắn hạn, các DN BĐS tiếp tục quá trình tái cơ cấu hoạt động để giảm thiểu gánh nặng tài chính và tập trung nguồn vốn phát triển các dự án BĐS có lợi thế cạnh tranh và tính thanh khoản tốt. Song song với việc giảm số lượng công ty con, thoái vốn khỏi nhiều khoản đầu tư tài chính, phát hành thêm cổ phiếu, các DN có kế hoạch chuyển nhượng một số dự án và tìm kiếm nhà đầu tư mới cùng tham gia vào dự án.

Ngay như trường hợp Phát Đạt, thông qua CBRE Việt Nam, Công ty đã tiếp xúc và sau hơn 6 tháng làm việc, Phát Đạt thống nhất chọn Tập đoàn BĐS lớn của Trung Quốc, Country Garden là đối tác cùng phát triển dự án nhà ở The EverRich 2 và The EverRich 3 (Q.7, Tp.HCM).



Theo ông Võ Tấn Thành, ngay từ đầu, đối tác đề xuất chuyển nhượng lại toàn bộ dự án nhưng phía Công ty vẫn muốn tham gia vào hai dự án này vì tiến độ triển khai dự án đang ổn định, trong khi đó, các thủ tục pháp lý (phần khó nhất) của The EverRich 3 cũng đã tương đối hoàn chỉnh.

Còn đối với Thuduc House, quá trình tái cấu trúc tiếp tục diễn ra trong năm vừa qua. Theo đó, Thuduc House đã giảm số lượng công ty con, công ty liên kết từ 10 xuống còn 6, đồng thời, thoái vốn khỏi nhiều khoản đầu tư tài chính để giải quyết nguồn vốn, như bán cổ phiếu Công ty CP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật Tp.HCM (CII), chứng chỉ quỹ Prudential và thoái vốn khỏi Công ty Tam Bình. Tổng cộng đến thời điểm hiện nay, Thuduc House đã bán 2/3 danh mục đầu tư.

Riêng Công ty CP Vạn Phát Hưng (mã CK: VPH), tại đại hội cổ đông thường niên 2014 diễn ra tuần rồi, HĐQT đề xuất rút vốn khỏi các công ty thành viên, gồm: Công ty CP BĐS Nhà Bè, Công ty CP Chứng khoán Sen Vàng, Công ty CP Vạn Khải với tổng số vốn thực góp là 22 tỷ đồng.

Ngoài ra, VPH sẽ chuyển nhượng một phần dự án khu dân cư Nhơn Đức - Nhà Bè (40ha) cho các đối tác để xây dựng Đại học Tài chính - Marketing (20ha) và Đại học Tài nguyên - Môi trường tại Tp.HCM (10ha) nhằm huy động thêm nguồn vốn triển khai thi công hai dự án trọng điểm của Công ty năm 2014 là khu phức hợp La Casa - giai đoạn 1 và dự án khu dân cư sinh thái Nhơn Đức.

Không chỉ cơ cấu lại danh mục đầu tư, để chuẩn bị nguồn vốn, đa phần các DN BĐS niêm yết đều nhắm đến việc phát hành thêm cổ phiếu. Tuy nhiên, giải pháp này còn phải tùy thuộc vào điều kiện thị trường nhà đất, mức độ hấp dẫn của cổ phiếu đối với nhà đầu tư.

Điều này đã được bà Trần Thị Hường, Phó tổng giám đốc Phát Đạt chia sẻ, năm 2013, Công ty dự định phát hành thêm 18 triệu cổ phiếu riêng lẻ nhưng không thành công, một phần vì nhà đầu tư còn mất niềm tin vào lĩnh vực BĐS; một phần vì điều kiện của đối tác quan tâm đến cổ phiếu PDR đưa ra không thỏa với Công ty nên việc phát hành này sẽ được xem xét, khi nào điều kiện thuận lợi sẽ tiến hành.

Còn với VPH, Công ty cũng đã lên phương án phát hành hơn 10 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá trị trên 100 tỷ đồng (10.000 đồng/cổ phiếu). Song, nếu ngay thời điểm phát hành, giá cổ phiếu VPH giảm xuống còn 6.000 đồng/cổ phiếu thì Công ty sẽ không thực hiện.

Những dự án nhà được hỗ trợ vay từ gói 30.000 tỷ: Nhu cầu có nhưng khó để mua

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến cuối năm 2013 cả nước hiện có 124 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô xây dựng khoảng 78700 căn.  Nhu cầu lớn, mức giá thấp khiến nhà giá rẻ, nhà ở xã hội vẫn tiếp tục là phân khúc được kỳ vọng phát triển mạnh và giữ vai trò chủ đạo trong năm nay. Điều đó cũng có nghĩa, người thu nhập thấp sẽ có nhiều cơ hội mua được nhà ở. Tuy nhiên điều quan trọng nhất vẫn là phải tạo mọi điều kiện để người mua dễ dàng tiếp cận vay vốn ưu đãi từ gói hỗ trợ 30.000 tỷ đồng, các cơ quan, các ngành, địa phương cần vào cuộc quyết liệt, đưa ra những chính sách hợp lý nhằm đẩy nhanh quá trình giải ngân, giải tỏa các khúc mắc để tránh tình trạng người dân thiếu niềm tin vào gói tín dụng này.


Tín hiệu tốt từ thị trường nhà đất khiến nhiều người có nhu cầu mua nhà tại Tp.HCM đã bắt đầu xuống tiền. Tuy nhiên, theo khảo sát gần đây, phần lớn dự án mà người mua nhà nhằm đến đều là các dự án nhà nằm trong diện được vay vốn ưu đãi từ gói 30 nghìn tỷ đồng.
“Đầu ra” thông thoáng do nhu cầu nhà ở tăng

Theo Bộ Xây dựng, cả nước có 57 dự án đăng ký chuyển đổi từ nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội với quy mô gần 35.000 căn. Trong đó Hà Nội, Tp.HCM có 26.000 căn tương đương tổng mức đầu tư 17.800 tỷ đồng. Như vậy, so với thời điểm tháng 4/2013, số nhà xin chuyển đổi đã tăng lên khoảng 10.000 căn.

Theo tin nhà đất, các dự án nhà ở nằm trong gói hỗ trợ chủ yếu dành cho các đối tượng có thu nhập thấp nên mức giá giao động từ khoảng 500 – 900 triệu đồng/căn hộ, lãi suất hỗ trợ cho vay chỉ 5%/năm, gia hạn thời gian cho vay mua nhà từ 10 đến 15 năm. Không chỉ tiếp cận được với các hộ gia đình trẻ, dự án nhà ở thương mại này còn giúp người lao động có thu nhập thấp có thêm nhiều lựa chọn nhờ tiếp cận được với gói hỗ trợ 30.000 tỷ. Thực tế từ đầu năm đến nay, Tp.HCM đã triển khai được nhiều dự án nhà ở nằm trong diện được hỗ trợ vay từ gói 30.000 tỷ. Bên cạnh dự án nhà ở xã hội đầu tiên tại Tp.HCM là HQC của chủ đầu tư Hoàng Quân, hàng loạt các dự án khác cũng thuộc gói hỗ trợ như Hưng Ngân Garden, Chung cư Thành Mỹ (quận 12), Topaz Garden (quận Tân Phú), Chung cư Linh Trung (quận Thủ Đức)… cũng đang bắt đầu triển khai bán rộng rãi trên thị trường với tín hiệu giao dịch khả quan.


Theo một công ty môi giới nhà đất, các dự án NƠXH và nhà thương mại dành cho người có thu nhập thấp hiện tại có chất lượng tốt, giá bán cũng linh hoạt và phù hợp với nhu cầu thị trường mua bán nhà đất, từ đầu năm đến nay rất nhiều khách hàng có nhu cầu tìm hiểu và muốn mua căn hộ thuộc loại này, đa phần đều là thuộc diện thu nhập trung bình và có nhu cầu nhà ở thực.Cụ thể như: dự án HQC (quận Bình Chánh) giá bán 600 -700tr/căn đã bán ra hơn 500 căn; Hưng Ngân Garden (640– 880tr/căn) vừa chính thức công bố giá và mở bán vào đầu tháng 4 tiêu thụ gần 200 căn; dự án Thạnh Mỹ bán ra hơn  50% tổng sản phẩm; Topaz Garden (12,8tr/m2), chung cư Linh Trung (12,5tr/m2) đều có lượng khách hàng quan tâm cao.

Chị Thùy, một khách mua căn hộ Hưng Ngân Garden (quận 12) chia sẻ, "tuy mua nhà ai ai cũng muốn nhìn thấy sản phẩm thật rồi mới xuống tiền, bản thân tôi cũng đắn đo nhiều mới quyết định mua. Các dự án nhà thuộc gói hỗ trợ của chính phủ hiện rất hút khách, người quan tâm cũng nhiều mà số lượng dự án hiện tại thì ít nên dự án nào mình thấy chủ đầu tư làm ăn uy tín, tuân thủ đúng cam kết về tiến độ xây dựng và có nhiều chính sách hậu mãi thì mình yên tâm xuống tiền để mua”. Chị cũng cho biết thêm có nhiều người quen cũng đang tìm hiểu về các thủ tục để mua căn hộ loại này vì diện tích và giá cả hợp lý và được hỗ trợ nhiều từ chính phủ.

Cái khó của người mua khi tiếp cận gói 30.000 tỷ

Theo tính toán của World Bank, mỗi năm Việt Nam có khoảng 1 triệu người trở thành cư dân đô thị, nhu cầu về nhà ở giá rẻ là rất lớn, nguồn cung hiện tại chưa đủ đáp ứng trong khi phân khúc NƠXH và nhà ở dành cho người có thu nhập thấp đang rất được quan tâm. Tiếp cận với gói 30.000 tỷ cũng là cả một vấn đề vì tuy gói hỗ trợ là dành cho người có thu nhập thấp, nhưng hiện tại đối tượng này muốn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi lại không dễ chút nào.


Dù lãi suất giảm và điều kiện cho vay được nới lỏng song người dân và doanh nghiệp kinh doanh bất động sản vẫn khó tiếp cận được với vốn vay, trong khi tiến độ giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ đồng lại rất chậm. Thực tế cho thấy, nguồn cung nhà ở xã hội và nhà ở thương mại có quy mô dưới 70m2 và có giá dưới 15 triệu đồng/m2 thời điểm này vẫn chưa nhiều. Trong số các dự án đề xuất vay trong gói 30.000 tỷ, nhiều dự án chưa hoàn tất các thủ tục. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tổng số căn hộ nhà ở xã hội được phê duyệt đến thời điểm này là 13.000 căn, hầu hết mới bắt đầu động thổ, khởi công.


Anh Trần Chánh Hiệp, một công chứng viên chia sẻ, các phòng công chứng cũng có cái khó khăn riêng của mình, Bộ luật Dân sự cho phép nhưng Luật Nhà ở lại đòi nhà muốn giao dịch phải có giấy chứng nhận, Luật Công chứng lại yêu cầu tài sản công chứng phải có thật. Do tài sản HTTTL là tài sản chưa có, nếu công chứng sẽ trái các quy định trên, thêm vào đó loại tài sản thế chấp này cũng khó quản lý, dễ phát sinh rủi ro nên các cơ quan công chứng rất khó kiểm soát.Thời gian qua, mặc dù cũng đã có những khách hàng được vay vốn ưu đãi nhưng tỷ lệ lại rất thấp. Nguyên nhân được phân tích mổ xẻ nhiều nhất là khâu thủ tục quá rườm rà, nhiều điều kiện làm khó người mua nhà. Cái cần hiện nay là phải tạo điều kiện để người mua tiếp cận được nguồn vốn. Hiện tại, vấn đề cần phải được giải quyết là những vướng mắc về thủ tục liên quan đến việc cơ quan công chứng không đồng ý công chứng hợp đồng thế chấp tài sản đảm bảo hình thành trong tương lai (HTTTL) - căn nhà hình thành từ vốn vay của khách hàng.

Một nguyên nhân khác khiến gói 30.000 tỷ có tiến độ giải ngân chậm là dù không còn yêu cầu người mua nhà phải chứng minh thu nhập nhưng ngân hàng vẫn bắt người có thu nhập thấp muốn vay tiền phải có ít nhất 20% khoản vay có sẵn mới được vay thêm. Người thu nhập thấp mới phải đi vay, nhưng đi vay lại không được ngân hàng đón nhận vì e ngại nguy cơ nợ xấu phát sinh. Nhiều người cho rằng quy định này đang có biểu hiện thiếu khả thi, đã là người có thu nhập thấp thì khó có thể chứng minh mình có khả năng để ra một phần thu nhập cho nhà ở. Tương tự, thủ tục xác nhận của cấp xã về thực trạng nhà ở cũng còn rất nhiều vấn đề khó khăn, chưa thuận lợi cho người dân đang có nhu cầu.

Chị Trần Thanh Tuyền, chuyên viên kinh doanh của một ngân hàng chia sẻ, “bên nào cũng có cái khó, nếu ngân hàng cứ cho vay với đối tượng được vay là những người có thu nhập thấp, dưới 9 triệu đồng/tháng, tài sản thế chấp là các căn hộ thuộc diện nhà ở được HTTTL, chưa biết khả năng tiêu thụ ra sao, và điều kiện mua bán với nhiều ràng buộc thì khó tránh khỏi nợ xấu”.

Từ những quy định trên hình thành nên một thực tế, người mua nhà khi xét điều kiện để được vay gói hỗ trợ thì khai thu nhập thật là dưới 9 triệu/tháng nhưng khi đi vay ngân hàng thì phải cộng trừ tất cả các khoản, đội con số tài sản hiện có lên để qua cửa ngân hàng.  Hai bên xét duyệt với hai điều kiện khác nhau thì người vay cũng chỉ còn nước khai khác nhau mới mong có vốn.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến cuối năm 2013 cả nước hiện có 124 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô xây dựng khoảng 78700 căn.  Nhu cầu lớn, mức giá thấp khiến nhà giá rẻ, nhà ở xã hội vẫn tiếp tục là phân khúc được kỳ vọng phát triển mạnh và giữ vai trò chủ đạo trong năm nay. Điều đó cũng có nghĩa, người thu nhập thấp sẽ có nhiều cơ hội mua được nhà ở. Tuy nhiên điều quan trọng nhất vẫn là phải tạo mọi điều kiện để người mua dễ dàng tiếp cận vay vốn ưu đãi từ gói hỗ trợ 30.000 tỷ đồng, các cơ quan, các ngành, địa phương cần vào cuộc quyết liệt, đưa ra những chính sách hợp lý nhằm đẩy nhanh quá trình giải ngân, giải tỏa các khúc mắc để tránh tình trạng người dân thiếu niềm tin vào gói tín dụng này.

"Lách luật" gói tín dụng 30.000 tỷ đồng sẽ phải gánh chịu rủi ro?

Ngoài ra, theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS Tp.HCM, nhằm tạo điều kiện tăng nguồn cung các căn hộ đáp ứng đủ điều kiện cho gói vay 30 nghìn tỷ đồng, Hiệp hội cũng đã kiến nghị Chính phủ chấp thuận cho các dự án nhà ở thương mại quy mô dưới 70 m2/căn, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2 đang xây dựng dở dang được vay vốn gói 30 nghìn tỷ đồng; đồng thời kiến nghị điều chỉnh thời hạn vay từ 10 năm lên 15 năm để tạo điều kiện cho người mua nhà có thể tích lũy, trả nợ gốc.

Hiện nay, chia nhỏ hợp đồng vay, hoặc thỏa thuận thanh toán riêng cho phần chênh lệch diện tích nhà ở thương mại được và không được vay vốn rẻ từ gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng, đang là cách mà một số chủ đầu tư và sàn giao dịch mua bán nhà đất thực hiện nhằm bán được hàng tồn. Tuy nhiên, theo nhiều ý kiến, việc “lách luật” theo những cách này sẽ gặp những vướng mắc.
Nhu cầu có thật

Thời gian qua, theo tin nhà đất, do điều kiện vay gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng yêu cầu trong hồ sơ vay vốn, người mua nhà phải có hợp đồng ghi rõ diện tích nhà ở nhỏ hơn 70 m2, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2, nên nhiều người dân có nhu cầu mua nhà không thể tận dụng được nguồn vốn ưu đãi lãi suất từ gói tín dụng này. Cụ thể, để mua một căn nhà ưng ý, đáp ứng các điều kiện cơ bản và gần nơi làm việc, ngoài các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp, người mua nhà buộc phải chọn lựa tại các dự án nhà ở thương mại. Trong khi đó, nếu ở những vị trí cách trung tâm thành phố dưới 10 km, giá căn hộ thương mại thường trên 1 tỷ đồng với diện tích khoảng 75-85 m2.



Thực tế cho thấy, hầu hết những gia đình có nhu cầu và đủ khả năng mua nhà ở hiện nay đều có thu nhập trung bình khoảng 10 triệu đồng/tháng. Với mức thu nhập này, nếu mua căn hộ 1 tỷ đồng, trả trước 20%, số còn lại được vay với lãi suất thấp (5%) thì mỗi năm phải trả lãi là 40 triệu đồng, mỗi tháng khoảng 3,3 triệu đồng. Điều kiện như vậy là tạm phù hợp, còn nếu phải vay với lãi suất cao hơn, khả năng tích lũy để trả nợ gốc sau 10 năm là không thể. Do đó, nhiều người mua nhà sẵn sàng mua căn hộ có thể diện tích lớn hơn 70 m2 và giá bán lớn hơn 15 triệu đồng/m2, nhưng với điều kiện phải vay được vốn ưu đãi lãi suất từ gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng.

Nhận thức được nhu cầu này của người mua nhà, một số chủ đầu tư và sàn giao dịch BĐS đã chủ động đưa ra các tư vấn hỗ trợ người mua hoàn thiện hồ sơ tiếp cận nguồn vốn rẻ để thoát hàng. Cách thức mà các chủ đầu tư đưa ra là lập hợp đồng bán nhà với diện tích 70 m2, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2. Hồ sơ này sẽ được dùng để vay vốn gói 30 nghìn tỷ đồng. Phần diện tích và số tiền dư ra so với đơn giá và diện tích thật, người bán và người mua sẽ thỏa thuận cách thức thanh toán riêng.

Hình thức này đã được CTCP Tấn Hưng đề xuất đối với dự án mà công ty này đang đầu tư là chung cư Tân Kiên (huyện Bình Chánh) với 653 căn hộ, mỗi căn hộ diện tích 84 m2. Công ty đồng ý bán cho khách hàng 70 m2 với giá 14 triệu đồng/m2, phần 14 m2 còn lại tặng cho khách hàng. Công ty Tấn Hưng đã đề nghị UBND TP. Hồ Chí Minh cho phép các khách hàng mua căn hộ tại chung cư Tân Kiên được vay vốn gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, kiến nghị chưa được chấp thuận.

Theo phân tích của anh Đoàn Thanh Nguyên, nhân viên tư vấn sàn giao dịch BĐS Khang Hưng Thịnh (Tp.HCM), ngoài cách thức trên, một số sàn giao dịch có thể tư vấn cho khách hàng tách nhỏ hợp đồng mua nhà. Theo đó, nếu mua căn hộ có giá trên 15 triệu đồng/m2, nhân viên sàn giao dịch sẽ giúp người mua tách thành 2 hợp đồng, làm sao cân đối để khách hàng có thể vay gói 30 nghìn tỷ đồng cho một tỷ lệ nhất định. Tuy nhiên, cách làm này, theo anh Nguyên, phải có quan hệ tốt thì mới làm được.

Rủi ro cho người mua

Trao đổi về thực trạng trên, Luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm Đoàn Luật sư Tp.HCM cho rằng, nếu thực tế có xảy ra tình trạng các chủ đầu tư dự án BĐS và người mua nhà thỏa thuận ngoài, thì không tạo thêm rủi ro cho việc vay vốn của ngân hàng. Bởi vì, ngân hàng giải quyết cho vay căn cứ vào hợp đồng kinh tế, đối chiếu với các quy định của pháp luật. “Trong trường hợp thỏa thuận ngoài như thế này, rủi ro nếu có là thuộc về phía người mua nhà”, ông Nghiêm nói.


Anh Cường cũng cho rằng, hiện nay chủ yếu gói vay 30 nghìn tỷ đồng mới chỉ được các ngân hàng giải ngân vào các dự án nhà ở xã hội, nhà ở thu nhập thấp đã được cấp phép xây dựng. Việc cho vay đối với các dự án nhà ở thương mại thực tế chưa nhiều. Thêm vào đó, đối với việc cho vay các chương trình hỗ trợ lãi suất, NHNN kiểm tra rất chặt chẽ, mỗi năm 3-4 lần. Do đó, việc lách quy định để vay vốn là khó xảy ra.Trong khi đó, theo anh Hoàng Mạnh Cường (BIDV chi nhánh Bắc Sài Gòn), mặc dù nhu cầu vay vốn giá rẻ của người mua nhà là có thật, tuy nhiên không dễ dàng để các nhà đầu tư và người mua nhà bắt tay hợp thức hóa hồ sơ vay. Bởi hiện nay, theo các quy định đang được dự thảo, người mua nhà theo diện thu nhập thấp có thể dùng chính căn hộ mua tại dự án nhà thu nhập thấp, nhà xã hội để thế chấp khi vay vốn từ gói 30 nghìn tỷ đồng. Nếu diện tích căn hộ hơn 70 m2 mà chỉ ghi trong hồ sơ 70 m2 thì việc làm giấy chứng nhận sở hữu nhà ở sẽ khó thực hiện được.

Trao đổi với phóng viên TBNH, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN chi nhánh Tp.HCM nhìn nhận rằng, đến thời điểm hiện nay, các TCTD trên địa bàn thành phố đã giải ngân được trên 340 tỷ đồng trong gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng. Mặc dù tiến độ giải ngân tăng không nhanh nhưng cũng chưa có phản ánh hoặc báo cáo từ các TCTD về tình trạng lách quy định để vay vốn rẻ.

Tuy nhiên, cũng theo ông Minh, trong tháng 4 vừa qua, nắm bắt được những nút thắt trong việc giải ngân nguồn vốn ưu đãi này, NHNN chi nhánh Tp.HCM cùng với UBND thành phố, Sở Xây dựng và các ban, ngành liên quan đã kiến nghị Chính phủ một số biện pháp tháo gỡ. Trong đó, NHNN đề xuất nới rộng một số quy định, chẳng hạn đối với các căn hộ thương mại có diện tích lớn hơn 70 m2 thì vẫn hỗ trợ cho vay gói 30 nghìn tỷ đồng nhưng chỉ cho vay phần diện tích 70 m2 trở xuống, phần diện tích trên 70 m2 không được hỗ trợ lãi suất. Hoặc chỉ cần người mua nhà lần đầu tiên là được cho vay ưu đãi lãi suất, bất kể mua nhà ở xã hội hay căn hộ thương mại, diện tích nhỏ hơn hay lớn hơn 70 m2/căn, miễn là giá bán dưới 15 triệu đồng/m2.

Ngoài ra, theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS Tp.HCM, nhằm tạo điều kiện tăng nguồn cung các căn hộ đáp ứng đủ điều kiện cho gói vay 30 nghìn tỷ đồng, Hiệp hội cũng đã kiến nghị Chính phủ chấp thuận cho các dự án nhà ở thương mại quy mô dưới 70 m2/căn, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2 đang xây dựng dở dang được vay vốn gói 30 nghìn tỷ đồng; đồng thời kiến nghị điều chỉnh thời hạn vay từ 10 năm lên 15 năm để tạo điều kiện cho người mua nhà có thể tích lũy, trả nợ gốc.